De internationale economische machtsverhoudingen ondergaan een ingrijpende verandering nu de handel tussen de landen van BRICS volgens de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov een omvang van 1,2 biljoen Amerikaanse dollar heeft bereikt, waarmee het samenwerkingsverband van opkomende economieën zijn positie binnen de wereldhandel verder probeert te versterken en tegelijkertijd werkt aan financiële structuren die minder afhankelijk zijn van traditionele westerse instellingen. De ontwikkeling maakt duidelijk dat de economische ambities van BRICS zich niet langer beperken tot politieke verklaringen over een multipolaire wereldorde, maar steeds nadrukkelijker worden verbonden aan internationale handel, betalingssystemen, investeringsfinanciering en de strategische positie van grondstoffenproducerende landen. De Russische regering ziet in deze groeiende samenwerking een mogelijkheid om economische kwetsbaarheden te verminderen en de invloed van buitenlandse financiële beperkingen terug te dringen, maar de belangrijkste vraag blijft of de deelnemende landen hun uiteenlopende economische belangen daadwerkelijk kunnen omzetten in een samenhangend financieel netwerk dat op langere termijn een geloofwaardig alternatief biedt voor bestaande internationale structuren.
Rjabkov maakte de handelsomvang op vrijdag 20 november 2026 bekend tijdens het internationale BRICS Young Women’s Forum in Sint Petersburg, dat plaatsvond onder het thema Dialogue of Generations for the Future. De Russische diplomaat, die tevens verantwoordelijk is voor de coördinatie van de Russische betrokkenheid bij BRICS, benadrukte dat de economische samenwerking tussen de lidstaten een steeds grotere betekenis krijgt. Volgens hem weerspiegelt het handelsvolume van 1,2 biljoen dollar niet alleen de uitbreiding van de onderlinge economische betrekkingen, maar ook de bereidheid van de deelnemende landen om nieuwe financiële instrumenten en handelsstructuren te ontwikkelen. Het genoemde bedrag betreft een door de Russische regering gepresenteerde handelswaarde, waarvoor bij de bekendmaking geen volledige uitsplitsing naar lidstaat, productcategorie of meetperiode werd verstrekt. De omvang is daardoor een belangrijke indicatie van de economische betekenis van BRICS, maar biedt op zichzelf nog onvoldoende informatie om de werkelijke groei van de onderlinge handel nauwkeurig te beoordelen.
De economische samenwerking heeft de afgelopen jaren een andere dimensie gekregen door de uitbreiding van het oorspronkelijke samenwerkingsverband van Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Met de toetreding van nieuwe leden uit onder meer het Midden-Oosten, Afrika en Azië is een economisch netwerk ontstaan waarin grote energieproducenten, omvangrijke consumentenmarkten, industriële economieën en landen met aanzienlijke natuurlijke hulpbronnen samenkomen. Deze combinatie biedt mogelijkheden voor uitbreiding van de handel in aardolie, aardgas, landbouwproducten, mineralen, industriële goederen en technologische dienstverlening. Tegelijkertijd vergroot de uitbreiding de complexiteit van de besluitvorming, omdat de deelnemende staten verschillende economische modellen, handelsbelangen en buitenlandse politieke relaties onderhouden.
De groei van de onderlinge handel wordt door Rusland nadrukkelijk geplaatst binnen het streven naar een grotere economische zelfstandigheid van opkomende economieën. De traditionele internationale financiële architectuur wordt nog altijd sterk beïnvloed door de Amerikaanse dollar, grote westerse banken en instellingen die een belangrijke rol vervullen bij grensoverschrijdende betalingen en financiering. Voor landen die worden geconfronteerd met economische sancties, handelsbeperkingen of beperkte toegang tot internationale kapitaalmarkten kan deze afhankelijkheid aanzienlijke risico’s veroorzaken. BRICS probeert daarom financiële mogelijkheden te ontwikkelen waarmee ondernemingen en overheden transacties kunnen uitvoeren zonder voor iedere betaling volledig afhankelijk te zijn van dezelfde buitenlandse financiële tussenpersonen.
De discussie over deze financiële onafhankelijkheid kreeg tijdens de achttiende BRICS-top in New Delhi, die op 12 en 13 september 2026 werd gehouden, een prominentere plaats. Onder het Indiase voorzitterschap namen de regeringsleiders een gezamenlijke verklaring aan waarin verdere samenwerking op het gebied van handel, financiële infrastructuur, investeringen en economische ontwikkeling werd bevestigd. De verklaring weerspiegelt de ambitie om de economische samenwerking binnen BRICS te versterken, maar maakt eveneens duidelijk dat veel voorstellen nog in de fase van technisch onderzoek, overleg en institutionele voorbereiding verkeren. Het bestaan van gezamenlijke beleidsdoelstellingen betekent daarom niet automatisch dat alle voorgestelde financiële mechanismen al operationeel zijn.
Een van de belangrijkste aandachtspunten betreft de ontwikkeling van internationale betalingssystemen die beter aansluiten op de behoeften van de deelnemende landen. De BRICS Payment Task Force onderzoekt mogelijkheden om nationale betalingsnetwerken en financiële berichtensystemen efficiënter met elkaar te verbinden. Het doel is om grensoverschrijdende betalingen sneller, goedkoper en toegankelijker te maken, zonder daarbij de betrouwbaarheid en veiligheid van transacties uit het oog te verliezen. Een onderneming die goederen exporteert naar een ander BRICS-land zou daardoor onder geschikte omstandigheden minder afhankelijk kunnen worden van ingewikkelde internationale betalingsketens, waarin meerdere banken, wisselkoersconversies en administratieve procedures de kosten verhogen.
De economische voordelen van dergelijke systemen kunnen aanzienlijk zijn, vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen die internationaal willen handelen maar niet beschikken over uitgebreide bancaire relaties. Een grote multinational kan doorgaans gebruikmaken van gespecialiseerde financiële diensten en internationale treasuryafdelingen, maar kleinere exporteurs worden regelmatig geconfronteerd met relatief hoge transactiekosten en vertragingen bij betalingen. Betrouwbare en efficiënte grensoverschrijdende betaalinfrastructuur kan deze belemmeringen verminderen en nieuwe commerciële mogelijkheden creëren. De ontwikkeling daarvan vraagt echter om overeenstemming over technische standaarden, financiële regelgeving, cybersecurity, witwasbestrijding en de verantwoordelijkheden van deelnemende instellingen.
Een tweede belangrijke ontwikkeling betreft het gebruik van nationale valuta bij internationale handelstransacties. Verschillende BRICS-landen onderzoeken hoe ondernemingen vaker rechtstreeks in hun eigen munteenheden kunnen betalen, waardoor minder transacties via de Amerikaanse dollar hoeven te worden afgewikkeld. Deze benadering kan onder bepaalde omstandigheden valutakosten verminderen en de afhankelijkheid van externe financiële netwerken beperken. Het gebruik van nationale valuta brengt echter ook eigen risico’s met zich mee, omdat wisselkoersen kunnen fluctueren en de beschikbaarheid van liquide valutamarkten sterk verschilt tussen landen. De praktische haalbaarheid hangt daarom af van economische stabiliteit, vertrouwen in nationale instellingen en de bereidheid van handelspartners om betalingen in de betrokken valuta te accepteren.
De ontwikkeling van alternatieve betalingsmogelijkheden betekent niet dat BRICS al beschikt over één gemeenschappelijke munt of een volledig onafhankelijk internationaal betalingssysteem. Binnen het samenwerkingsverband bestaan uiteenlopende opvattingen over de wenselijkheid van verdere monetaire integratie. Sommige landen hebben belang bij een grotere internationale rol voor hun nationale valuta, terwijl andere vooral behoefte hebben aan goedkopere transacties en betere toegang tot financiering. De verklaring van New Delhi erkent deze verschillen en benadrukt dat nationale omstandigheden en beleidsprioriteiten moeten worden gerespecteerd. De huidige samenwerking is daardoor vooral gericht op praktische verbeteringen en niet op de onmiddellijke invoering van een gezamenlijke BRICS-valuta.
De Russische belangstelling voor financiële onafhankelijkheid hangt nauw samen met de economische beperkingen waarmee het land de afgelopen jaren is geconfronteerd. Internationale sancties hebben de toegang van Russische ondernemingen en financiële instellingen tot bepaalde westerse markten en betalingskanalen beperkt. Daardoor is de belangstelling voor alternatieve handelsroutes, financiële infrastructuur en betalingsafspraken met andere landen aanzienlijk toegenomen. Voor Rusland biedt BRICS een diplomatiek en economisch platform om deze mogelijkheden verder te ontwikkelen. Andere lidstaten delen echter niet noodzakelijk dezelfde strategische doelstellingen, omdat zij hun bestaande economische betrekkingen met Europa en de Verenigde Staten eveneens willen behouden.
Die uiteenlopende belangen vormen een belangrijke beperking voor de gedachte dat BRICS op korte termijn als een volledig samenhangend economisch machtsblok kan functioneren. China beschikt over een omvangrijke industriële exportsector en een sterk ontwikkeld handelsnetwerk, India heeft een snelgroeiende economie met eigen strategische prioriteiten, terwijl Brazilië en verschillende andere landen sterk afhankelijk zijn van landbouw, energie en grondstoffenexport. De economische complementariteit kan handel stimuleren, maar onderlinge concurrentie, handelsbeperkingen en politieke spanningen kunnen de samenwerking eveneens bemoeilijken. Een grote gezamenlijke handelsomvang is daarom niet automatisch bewijs van volledige economische integratie.
Een ander belangrijk onderdeel van de BRICS-agenda is de ontwikkeling van financiële mechanismen die investeringsprojecten beter moeten beschermen tegen externe economische schokken. De deelnemende landen bespreken onder meer een New Investment Platform, dat moet bijdragen aan de mobilisatie van kapitaal voor infrastructuur en economische ontwikkeling. De gesprekken richten zich op mogelijke institutionele modellen, de verdeling van financiële risico’s en de wijze waarop bestaande ontwikkelingsbanken en andere instellingen kunnen worden betrokken. Tijdens de top in New Delhi werd vooruitgang geboekt in het technische overleg, maar werd nog geen volledig operationeel investeringsplatform aangekondigd.
De New Development Bank vervult binnen deze economische strategie al een concretere rol. De ontwikkelingsbank, die werd opgericht door de oorspronkelijke BRICS-landen, financiert projecten op het gebied van infrastructuur, duurzame ontwikkeling en economische modernisering. Daarbij wordt gewerkt aan een uitbreiding van financieringsmogelijkheden in nationale valuta, zodat landen minder worden blootgesteld aan wisselkoersrisico’s wanneer zij projecten uitvoeren waarvan de inkomsten voornamelijk in de eigen munt worden ontvangen. De betekenis van dergelijke financiering wordt vooral zichtbaar bij investeringen in energievoorziening, transport, waterbeheer en andere economische infrastructuur die grote bedragen vereisen en vaak pas op langere termijn financiële opbrengsten opleveren.
De ontwikkelingsbank kan daarnaast bijdragen aan het aantrekken van particuliere investeringen, maar beschikt niet over onbeperkte financiële middelen. Het verstrekken van betaalbare leningen blijft afhankelijk van voldoende kapitaal, zorgvuldig risicobeheer en het vertrouwen van internationale financiers. BRICS-landen zullen daarom niet uitsluitend nieuwe instellingen moeten oprichten, maar ook bestaande financiële organisaties moeten versterken en beter gebruik moeten maken van beschikbare kapitaalmarkten. De economische waarde van het samenwerkingsverband wordt uiteindelijk bepaald door de mate waarin aangekondigde financieringsmechanismen daadwerkelijk leiden tot uitvoerbare projecten en duurzame productiviteitsgroei.
Een opvallend onderdeel van de plannen betreft de ontwikkeling van een gezamenlijke handelsstructuur voor landbouwproducten. BRICS onderzoekt de oprichting van een Grain Exchange, een handelsplatform dat de internationale handel in granen binnen het samenwerkingsverband moet ondersteunen. Verschillende lidstaten behoren tot de grootste producenten, consumenten en exporteurs van landbouwproducten ter wereld, waardoor een efficiëntere handelsinfrastructuur mogelijkheden kan bieden voor betere prijsvorming, betrouwbaardere leveringsafspraken en een grotere transparantie in internationale voedselketens. De bedoeling is dat het platform op termijn mogelijk wordt uitgebreid naar andere landbouwproducten en grondstoffen.
Het initiatief krijgt extra betekenis door de toenemende zorgen over wereldwijde voedselzekerheid en de kwetsbaarheid van internationale productieketens. Oorlogen, extreme weersomstandigheden, handelsbeperkingen en stijgende transportkosten hebben de afgelopen jaren laten zien hoe snel de beschikbaarheid en prijs van belangrijke landbouwproducten onder druk kunnen komen te staan. Landen die sterk afhankelijk zijn van voedselimport worden daardoor geconfronteerd met risico’s die rechtstreeks invloed hebben op inflatie, koopkracht en maatschappelijke stabiliteit. Een beter georganiseerde internationale graanhandel kan onder geschikte omstandigheden bijdragen aan voorspelbaardere leveringen en efficiëntere marktwerking.
De daadwerkelijke oprichting van de Grain Exchange vereist echter nog belangrijke besluiten over de organisatie, handelsvoorwaarden en financiële afwikkeling. De deelnemende landen moeten overeenstemming bereiken over kwaliteitsnormen, leveringsvoorwaarden, prijsvorming en de manier waarop geschillen worden opgelost. Ook de vraag welke valuta bij transacties worden gebruikt, blijft relevant. De verklaring van New Delhi bevestigt het belang van verdere ontwikkeling van het initiatief, maar de formulering maakt duidelijk dat het platform nog niet als volledig operationele internationale graanbeurs kan worden beschouwd. De aangekondigde plannen moeten daarom worden onderscheiden van bestaande handelsresultaten.
De economische samenwerking tussen BRICS-landen wordt eveneens uitgebreid naar technologie, digitale infrastructuur en industriële ontwikkeling. Moderne productieprocessen zijn steeds sterker afhankelijk van betrouwbare dataverbindingen, gespecialiseerde software, cybersecurity en efficiënte logistieke systemen. Door samenwerking op deze terreinen te versterken, kunnen landen proberen hun productieketens minder kwetsbaar te maken en nieuwe economische activiteiten te ontwikkelen. De internationale concurrentie om technologie en grondstoffen maakt deze samenwerking strategisch belangrijk, maar stelt tegelijkertijd hoge eisen aan gegevensbescherming, technische standaarden en institutioneel vertrouwen.
Het Indiase voorzitterschap heeft volgens Rjabkov bijgedragen aan een bredere samenwerking op politiek, economisch en maatschappelijk terrein. India organiseerde verschillende bijeenkomsten waarin niet alleen regeringsfunctionarissen en financiële instellingen, maar ook ondernemers, onderzoekers, jongeren en maatschappelijke organisaties werden betrokken. Het internationale forum voor jonge vrouwen in Sint Petersburg sluit aan bij deze bredere agenda, omdat economische samenwerking volgens de betrokken landen niet uitsluitend tussen regeringen moet plaatsvinden. Ook de ontwikkeling van ondernemerschap, professionele netwerken en kennisuitwisseling wordt gezien als een middel om internationale economische betrekkingen te versterken.
Die maatschappelijke dimensie verdient aandacht omdat een stijgende handelsomvang op zichzelf nog weinig zegt over de verdeling van economische voordelen. Grote internationale handelsstromen kunnen vooral worden gedragen door staatsbedrijven, energieproducenten en omvangrijke industriële ondernemingen, terwijl kleinere bedrijven moeite houden om buitenlandse markten te bereiken. Een werkelijk inclusieve handelsstrategie vraagt daarom om financieringsmogelijkheden voor ondernemers, betrouwbare handelsinformatie en lagere administratieve belemmeringen. Vooral ondernemingen die worden geleid door jongeren en vrouwen kunnen profiteren van betere toegang tot internationale netwerken, mits de aangekondigde samenwerking daadwerkelijk leidt tot commerciële mogelijkheden.
De internationale groei van BRICS roept ook vragen op over de toekomstige positie van traditionele economische machtscentra. De Verenigde Staten en Europa beschikken nog altijd over omvangrijke consumentenmarkten, sterke financiële instellingen, technologische expertise en internationaal invloedrijke valuta. De uitbreiding van de handel tussen opkomende economieën betekent daarom niet automatisch dat deze bestaande economische structuren hun betekenis verliezen. Internationale handel wordt steeds sterker gekenmerkt door meerdere economische netwerken die gedeeltelijk met elkaar concurreren en tegelijkertijd afhankelijk blijven van elkaars markten, technologie en financiële infrastructuur. De ontwikkeling van BRICS moet daarom vooral worden beschouwd als een verdere spreiding van economische invloed en niet noodzakelijk als een onmiddellijke vervanging van de bestaande wereldorde.
Voor Suriname biedt deze ontwikkeling een belangrijke gelegenheid om na te denken over de manier waarop het land zijn internationale economische betrekkingen verder kan diversifiëren. De verwachte inkomsten uit de offshore olieproductie, de beschikbaarheid van goud, landbouwgrond en andere natuurlijke hulpbronnen en de strategische ligging tussen Zuid-Amerika en het Caribisch gebied kunnen mogelijkheden creëren om nieuwe handelsrelaties aan te gaan. De economische betekenis van BRICS ligt daarbij niet uitsluitend in de mogelijkheid om grondstoffen aan grotere markten te verkopen, maar ook in toegang tot technologie, investeringskapitaal en efficiëntere betalingssystemen. Surinaamse ondernemers hebben behoefte aan betrouwbare internationale bankverbindingen, betaalbare handelsfinanciering en duidelijke voorwaarden om hun producten en diensten buiten de eigen landsgrenzen aan te bieden. De regering en de financiële sector zouden daarom gericht kunnen onderzoeken welke internationale samenwerkingsvormen bijdragen aan een betere aansluiting op zowel bestaande westerse markten als opkomende economieën, zonder dat het land afhankelijk wordt van één financieel of geopolitiek machtscentrum. De ontwikkeling van eigen productiecapaciteit, sterke instellingen en goed opgeleide ondernemers blijft daarbij belangrijker dan de keuze voor een afzonderlijk economisch samenwerkingsverband.
De bekendmaking van een handelsomvang van 1,2 biljoen Amerikaanse dollar bevestigt dat BRICS een steeds belangrijkere plaats inneemt binnen het internationale economische landschap, maar de toekomstige invloed van het samenwerkingsverband zal vooral afhangen van de concrete resultaten van zijn financiële en commerciële plannen. De uitbreiding van betalingen in nationale valuta, de ontwikkeling van nieuwe investeringsmechanismen en het voorstel voor een gezamenlijke graanbeurs kunnen bijdragen aan een grotere economische zelfstandigheid van de deelnemende landen, mits de noodzakelijke technische, juridische en financiële voorwaarden daadwerkelijk worden gerealiseerd. De verschillen tussen de lidstaten zullen daarbij niet verdwijnen en kunnen de snelheid van verdere integratie blijven beperken. De betekenis van BRICS ligt uiteindelijk niet uitsluitend in de miljarden die tussen de deelnemende economieën worden verhandeld, maar in het vermogen om die handelsstromen om te zetten in meer investeringen, productieve ondernemingen en duurzame economische vooruitgang. Een nieuwe internationale economische machtsverhouding ontstaat immers niet alleen wanneer landen meer met elkaar handelen, maar vooral wanneer zij de instellingen en infrastructuur ontwikkelen waarmee zij hun eigen economische toekomst beter kunnen bepalen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com