De Surinaamse gezondheidszorg staat voor een hardnekkig probleem dat niet langer met goede bedoelingen, workshops en beleidsvoornemens kan worden opgelost. De hoge werkdruk, het vertrek van gekwalificeerd zorgpersoneel naar het buitenland en de moeilijke arbeidsomstandigheden zetten de continuïteit en kwaliteit van de zorg onder druk. Terwijl de behoefte aan verpleegkundigen en verloskundigen blijft groeien, dreigt Suriname juist de mensen te verliezen die het zorgstelsel draaiende moeten houden. Tijdens een tweedaagse beleidsbijeenkomst van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid, met technische ondersteuning van PAHO/WHO, is deze problematiek opnieuw nadrukkelijk op tafel gelegd. De bijeenkomst, getiteld Policy Dialogue on Strengthening the Nursing and Midwifery Workforce in Suriname, bracht vertegenwoordigers van de overheid, opleidingsinstituten en internationale organisaties bijeen. Aan de hand van het rapport State of the World’s Nursing 2025 (SoWN 2025) werd gewerkt aan voorstellen om het verpleegkundig en verloskundig personeelsbestand te versterken. De centrale uitdaging is echter niet uitsluitend het opleiden van meer zorgprofessionals, maar vooral het creëren van omstandigheden waaronder zij hun beroep in Suriname willen blijven uitoefenen.
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid, drs. André Misiekaba, erkende tijdens zijn toespraak de moeilijke realiteit waarmee verpleegkundigen en verloskundigen dagelijks worden geconfronteerd. Lange werkdagen, hoge werkdruk, de afstand tot familie en het vertrek van gekwalificeerde krachten naar het buitenland behoren volgens hem tot de belangrijkste knelpunten. Daarmee benoemde de minister een probleem dat al geruime tijd speelt en dat rechtstreeks verband houdt met de aantrekkelijkheid van werken in de Surinaamse gezondheidszorg. Zijn erkenning dat personeelsbehoud voorrang moet krijgen boven uitsluitend het vergroten van de instroom in opleidingen, is daarom een belangrijk uitgangspunt. Meer mensen opleiden heeft immers weinig duurzaam effect wanneer ervaren verpleegkundigen tegelijkertijd het land verlaten of de sector de rug toekeren. Zonder verbetering van salarissen, arbeidsvoorwaarden, huisvesting en werkdruk blijft het opleiden van nieuwe krachten grotendeels een tijdelijke oplossing voor een structureel probleem. De minister sprak zijn waardering uit voor de inzet van het zorgpersoneel en benadrukte dat betere compensatie en betere randvoorwaarden noodzakelijk zijn.
Maar waardering alleen betaalt geen rekeningen, vermindert geen overvolle diensten en lost geen personeelstekorten op. De sector heeft behoefte aan maatregelen die daadwerkelijk merkbaar zijn op de werkvloer. Dat betekent onder meer realistische personeelsnormen, betere loopbaanmogelijkheden, veilige werkomstandigheden en een beloningsstructuur die aansluit bij de verantwoordelijkheden van het beroep. Ook de bijdrage van Jolanda Verwey, waarnemend hoofd van de Afdeling Inspectie Verplegende en Verzorgende Beroepen, legde een gevoelig punt bloot. Zij wees op de spanning tussen de grote behoefte aan zorg en de professionele verantwoordelijkheid die verpleegkundigen en verzorgenden dragen. Daarbij kwam ook het gebruik van dispensaties aan de orde om de continuïteit van zorg te waarborgen. Hoewel dispensaties onder bepaalde omstandigheden noodzakelijk kunnen zijn, mogen zij geen structureel instrument worden om tekorten aan gekwalificeerd personeel op te vangen. Wanneer de zorgverlening afhankelijk wordt van uitzonderingsmaatregelen, komt niet alleen de kwaliteit van de dienstverlening onder druk te staan, maar ontstaat ook een risico voor de patiëntveiligheid en de rechtspositie van zorgprofessionals. Sterke beroepsnormen, ethiek en effectieve controle zijn daarom geen administratieve luxe, maar noodzakelijke voorwaarden voor betrouwbare gezondheidszorg.
PAHO/WHO vertegenwoordiger dr. Yafflo Ouattara benadrukte het internationale belang van verpleegkundigen en verloskundigen. Zij vormen wereldwijd de grootste professionele zorggroep en zijn in veel gevallen het eerste of enige aanspreekpunt voor patiënten, vooral in afgelegen gebieden en het Surinaamse binnenland. Hun rol is essentieel voor toegankelijke gezondheidszorg, ziektepreventie en het behalen van doelstellingen op het gebied van ziekte eliminatie. Dr. Bruna Moreno, International Consultant bij de Health Workforce Unit van PAHO, presenteerde de belangrijkste bevindingen uit het SoWN 2025-rapport. Deze internationale gegevens boden een basis om de Surinaamse situatie te vergelijken met regionale en mondiale ontwikkelingen. De vergelijking maakt duidelijk dat personeelsbeleid niet los kan worden gezien van bredere vraagstukken zoals opleiding, regelgeving, leiderschap, arbeidsomstandigheden en een evenwichtige spreiding van zorgpersoneel. Tijdens de bijeenkomst werden vier thema’s behandeld, Leiderschap en Governance, Onderwijs en Training, Regelgeving en Dienstverlening en Werkgelegenheid en Arbeidsomstandigheden. In werkgroepen werden knelpunten besproken en voorstellen geformuleerd, voorzien van tijdlijnen en verantwoordelijken.
Een belangrijk resultaat moet een concrete prioriteitenmatrix en een nationaal actieplan worden. Minister Misiekaba heeft toegezegd de gemaakte afspraken nog deze maand aan de Raad van Ministers voor te leggen. Dat is een toezegging die gewicht moet krijgen. Suriname heeft immers geen gebrek aan beleidsbijeenkomsten of probleemanalyses, maar kampt vooral met de uitdaging om vastgestelde problemen daadwerkelijk aan te pakken. De geloofwaardigheid van deze beleidsdialoog zal uiteindelijk niet worden bepaald door de kwaliteit van de presentaties of de omvang van het actieplan, maar door de resultaten op de werkvloer. Verpleegkundigen en verloskundigen hebben weinig aan nieuwe beleidsdocumenten wanneer hun dagelijkse werkomstandigheden onveranderd blijven. De versterking van de Surinaamse gezondheidszorg begint niet bij het zoveelste beleidsvoornemen, maar bij de mensen die de zorg iedere dag leveren. Zolang het behoud van gekwalificeerd personeel niet wordt vertaald in betere arbeidsvoorwaarden, voldoende personeel, professionele bescherming en structurele investeringen, blijft de sector kwetsbaar. Suriname kan zich niet veroorloven zijn zorgprofessionals op te leiden om ze vervolgens door slechte omstandigheden aan het buitenland te verliezen. De tijd van erkennen en analyseren moet daarom plaatsmaken voor uitvoeren en verantwoorden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com