De internationale discussie over energiezekerheid en duurzame economische ontwikkeling krijgt binnen BRICS een steeds nadrukkelijker praktische invulling nu India heeft laten zien dat de toekomst van de energievoorziening niet uitsluitend afhankelijk is van de bouw van nieuwe elektriciteitscentrales, omvangrijke investeringen in hernieuwbare energie of de beschikbaarheid van fossiele brandstoffen, maar eveneens van het vermogen van landen om bestaande energiebronnen efficiënter te gebruiken en onnodige verspilling structureel terug te dringen. Tijdens de BRICS Sustainable Lifestyle Week 2026, die van 1 tot en met 7 november werd georganiseerd, heeft het Indiase Bureau of Energy Efficiency een reeks activiteiten uitgevoerd waarmee de overheid bedrijven, fabrikanten, deskundigen en burgers wil stimuleren om bewuster met elektriciteit om te gaan. Op 2 november organiseerde de instelling een bijeenkomst waarin de economische en technische mogelijkheden van energiebesparing centraal stonden, waarbij vertegenwoordigers van de overheid en de industrie onderzochten hoe modernere productieprocessen, energiezuinige apparatuur en een betere verdeling van elektriciteitsverbruik kunnen bijdragen aan lagere kosten en grotere economische weerbaarheid. De ontwikkeling raakt aan een belangrijk probleem binnen de internationale energiesector, omdat landen jaarlijks enorme bedragen investeren in uitbreiding van hun elektriciteitsproductie, maar tegelijkertijd een aanzienlijk deel van de beschikbare energie verliezen door inefficiënte installaties, verouderde apparatuur en onvoldoende aandacht voor verbruikspatronen. De Indiase benadering maakt duidelijk dat economische vooruitgang niet uitsluitend moet worden gemeten aan de hoeveelheid energie die een land produceert, maar eveneens aan de economische waarde die met iedere verbruikte eenheid elektriciteit wordt gerealiseerd.
De bijeenkomst werd geopend door Krushna Chandra Panigrahy, directeur-generaal van het Bureau of Energy Efficiency, die benadrukte dat efficiënt energiegebruik een belangrijke voorwaarde vormt voor duurzame ontwikkeling en dat de verantwoordelijkheid daarvoor niet uitsluitend bij de overheid kan worden gelegd. Volgens de Indiase energiestrategie moeten industriële ondernemingen, fabrikanten, publieke instellingen en consumenten gezamenlijk bijdragen aan een samenleving waarin elektriciteit doelmatiger wordt ingezet en economische groei minder afhankelijk wordt van een voortdurende stijging van het energieverbruik. Het Bureau of Energy Efficiency werd op 1 maart 2002 opgericht op basis van de Energy Conservation Act van 2001 en heeft als belangrijke opdracht de energie intensiteit van de Indiase economie te verminderen. Dit betekent dat het land probeert de hoeveelheid energie die nodig is om een bepaalde economische productie te realiseren geleidelijk terug te dringen, zodat ondernemingen hun activiteiten kunnen uitbreiden zonder dat het energieverbruik noodzakelijk in hetzelfde tempo moet toenemen. Een dergelijke strategie is economisch belangrijk omdat energie voor vrijwel iedere bedrijfstak een noodzakelijke productiefactor vormt en hogere elektriciteitskosten rechtstreeks kunnen doorwerken in de prijzen van goederen en diensten. Wanneer fabrieken, kantoren en andere ondernemingen erin slagen hun energieverbruik te verminderen zonder hun productiecapaciteit te beperken, ontstaat ruimte om financiële middelen te investeren in modernisering, personeelsontwikkeling en nieuwe economische activiteiten. Energiebesparing wordt daarmee niet uitsluitend gepresenteerd als een milieumaatregel, maar als een instrument waarmee ondernemingen hun concurrentiepositie kunnen verbeteren en de nationale economie minder kwetsbaar kan worden voor internationale energieprijsschommelingen.
Tijdens de technische besprekingen werd bijzondere aandacht besteed aan de prestaties van industriële installaties, omdat de productiesector in veel landen verantwoordelijk is voor een aanzienlijk deel van het totale elektriciteitsverbruik. Deskundigen van onder meer The Energy and Resources Institute, de Alliance for an Energy Efficient Economy, het Indian Institute of Technology, CLASP en Sustainable Energy for All bespraken hoe technologische verbeteringen kunnen bijdragen aan efficiëntere productieprocessen en een lagere energievraag. De mogelijkheden variëren van moderne elektromotoren en efficiëntere koelsystemen tot betere automatisering en het nauwkeuriger meten van het elektriciteitsverbruik binnen fabrieken. Vooral dat laatste vormt een belangrijk onderdeel van verantwoord energiebeheer, omdat ondernemingen moeilijk kunnen vaststellen waar verliezen ontstaan wanneer zij niet beschikken over betrouwbare gegevens over de prestaties van hun installaties. Een fabriek die voortdurend meer elektriciteit gebruikt dan noodzakelijk, kan gedurende meerdere jaren aanzienlijke kosten maken zonder dat deze verspilling onmiddellijk zichtbaar wordt in de dagelijkse bedrijfsvoering. Door energieprestaties systematisch te meten en technische verbeteringen gericht door te voeren, kunnen bedrijven hun operationele kosten verlagen en tegelijkertijd hun uitstoot verminderen wanneer de gebruikte elektriciteit geheel of gedeeltelijk afkomstig is van fossiele energiebronnen. De Indiase aanpak onderstreept daarmee dat moderne industriepolitiek niet uitsluitend moet bestaan uit het aantrekken van investeringen en het vergroten van productiecapaciteit, maar eveneens uit het verbeteren van de technische kwaliteit en efficiëntie van bestaande ondernemingen.
Een ander belangrijk onderwerp was het Indiase Standards and Labelling Programme, waarmee consumenten informatie krijgen over de energieprestaties van elektrische apparaten en beter kunnen beoordelen welke producten op langere termijn voordeliger zijn. Het programma maakt gebruik van herkenbare energielabels die de efficiëntie van onder meer airconditioners, koelkasten en andere huishoudelijke apparaten inzichtelijk maken. Deze informatie is economisch belangrijk omdat de aanschafprijs van een apparaat slechts een deel vormt van de totale kosten die een consument gedurende de gebruiksperiode betaalt. Een goedkope airconditioner die aanzienlijk meer elektriciteit verbruikt dan een efficiënter alternatief kan uiteindelijk duurder uitvallen wanneer de maandelijkse energiekosten over meerdere jaren worden meegerekend. Hetzelfde beginsel geldt voor koelkasten, verlichting, waterpompen en andere apparatuur die gedurende lange perioden in gebruik blijft. De invoering van duidelijke energielabels kan daarom bijdragen aan een consumentenmarkt waarin fabrikanten niet uitsluitend concurreren op prijs en uiterlijk, maar eveneens op technische prestaties en verbruikskosten. De overheid kan deze ontwikkeling ondersteunen door betrouwbare normen vast te stellen en erop toe te zien dat de informatie op producten daadwerkelijk overeenkomt met hun energieprestaties. Daarmee wordt energiebesparing ook een vorm van consumentenbescherming, omdat burgers beter in staat worden gesteld om financiële beslissingen te nemen die niet alleen bij de aankoop, maar gedurende de volledige levensduur van een product voordeel kunnen opleveren.
De discussie kreeg een verdere technische verdieping door de aandacht voor Demand Side Management, een methode waarmee elektriciteitsbedrijven en grote verbruikers proberen de vraag naar energie beter af te stemmen op de beschikbare productiecapaciteit. Binnen traditionele energiesystemen moeten elektriciteitsproducenten voortdurend voldoende vermogen beschikbaar houden om aan de hoogste vraag te kunnen voldoen, ook wanneer die piekbelasting slechts gedurende een beperkt aantal uren ontstaat. Dit kan leiden tot aanzienlijke investeringen in productiecapaciteit die gedurende andere perioden onvoldoende wordt benut. Door bepaalde vormen van elektriciteitsverbruik slimmer over de dag te verdelen, kunnen netbeheerders de belasting van het systeem verminderen en bestaande infrastructuur efficiënter gebruiken. Grote industriële ondernemingen kunnen bijvoorbeeld bepaalde productieprocessen plannen op momenten waarop voldoende elektriciteit beschikbaar is, terwijl moderne gebouwen hun koeling en andere installaties automatisch kunnen aanpassen aan de actuele omstandigheden. Deze benadering wordt nog belangrijker wanneer landen meer elektriciteit gaan produceren met zonne-energie en windenergie, omdat de beschikbaarheid daarvan afhankelijk is van weersomstandigheden en het tijdstip van de dag. Een flexibel energiesysteem kan een groter deel van deze productie benutten zonder dat bij iedere verandering in de vraag onmiddellijk aanvullende fossiele elektriciteitscentrales moeten worden ingeschakeld. De Indiase deskundigen benadrukten daarom dat energiebesparing en een slimmer elektriciteitsverbruik niet los kunnen worden gezien van de verdere ontwikkeling van hernieuwbare energie en de betrouwbaarheid van nationale elektriciteitsnetwerken.
Naast de technische en economische onderdelen heeft India nadrukkelijk ingezet op maatschappelijke bewustwording, omdat de overheid ervan uitgaat dat de energietransitie onvoldoende resultaat zal opleveren wanneer consumenten hun dagelijkse gedrag niet aanpassen. Tijdens de duurzaamheidsweek organiseerde het Bureau of Energy Efficiency onder meer een gezamenlijke toezegging om zuiniger met energie om te gaan, terwijl medewerkers op 2 november tussen tien en elf uur in de ochtend werden aangemoedigd om verlichting en andere niet noodzakelijke elektrische apparatuur uit te schakelen. Ook werd gedurende zeven dagen via digitale communicatie aandacht besteed aan verantwoord elektriciteitsgebruik, waarbij de campagne onderdeel vormde van een breder BRICS initiatief rond duurzame leefgewoonten. De duurzaamheidsweek omvatte naast energiebesparing ook aandacht voor verantwoord watergebruik, voedselvoorziening, afvalvermindering, elektronisch afval, gezondheid en het terugdringen van wegwerpplastic. Deze combinatie maakt duidelijk dat de Indiase overheid duurzaamheid niet uitsluitend als een technisch vraagstuk beschouwt, maar eveneens als een maatschappelijke ontwikkeling waarin individuele keuzes gezamenlijk invloed kunnen uitoefenen op de vraag naar energie en grondstoffen. Een symbolisch uur zonder onnodige verlichting zal op zichzelf geen structurele verandering binnen een nationale elektriciteitssector veroorzaken, maar kan wel bijdragen aan bewustwording wanneer dergelijke initiatieven worden verbonden aan blijvende maatregelen binnen huishoudens, ondernemingen en overheidsgebouwen. De werkelijke waarde van voorlichtingscampagnes moet daarom niet uitsluitend worden beoordeeld op het aantal deelnemers of digitale berichten, maar vooral op de vraag of zij leiden tot aantoonbaar lager energieverbruik en duurzame veranderingen in consumentengedrag.
De bredere economische betekenis van het Indiase initiatief ligt in de ontwikkeling van een energiebeleid waarin productie, distributie en verbruik als onderdelen van hetzelfde systeem worden behandeld. Veel landen richten hun investeringsprogramma’s vooral op de bouw van nieuwe energiecentrales, omdat extra productiecapaciteit politiek zichtbaar is en rechtstreeks kan worden gekoppeld aan economische groei. De verbetering van energie efficiëntie krijgt daardoor soms minder aandacht, hoewel gerichte maatregelen de noodzaak van aanvullende investeringen kunnen verminderen en de bestaande energievoorziening beter kunnen benutten. Het verschil is belangrijk omdat de uitbreiding van elektriciteitsproductie doorgaans omvangrijke financiële middelen, infrastructuur en langdurige voorbereiding vereist, terwijl bepaalde vormen van verspilling door aanpassing van apparatuur, onderhoud en efficiënter gebruik relatief snel kunnen worden teruggedrongen. Dat betekent niet dat energiebesparing de noodzaak van nieuwe elektriciteitscentrales volledig kan wegnemen, vooral niet in landen waar de economische ontwikkeling en bevolking leiden tot een structureel grotere energievraag. Het laat wel zien dat investeringen in nieuwe productiecapaciteit beter rendement kunnen opleveren wanneer tegelijkertijd aandacht wordt besteed aan de technische verliezen en inefficiënte consumptie binnen het bestaande systeem. De internationale belangstelling voor deze benadering neemt toe omdat energiezekerheid steeds sterker verbonden raakt aan industriële concurrentiekracht, de betaalbaarheid van levensonderhoud en het vermogen van landen om minder afhankelijk te worden van internationale prijsschommelingen. Binnen BRICS ontstaat daarmee een mogelijkheid om technische kennis uit te wisselen en gezamenlijke ervaringen te benutten bij de modernisering van energiesystemen in economieën met uiteenlopende ontwikkelingsniveaus.
De Indiase ontwikkelingen verdienen bijzondere aandacht in Suriname, omdat de betrouwbaarheid en betaalbaarheid van elektriciteit rechtstreeks samenhangen met de ontwikkeling van ondernemerschap, industriële productie en de kwaliteit van publieke dienstverlening. De nationale discussie over energievoorziening wordt regelmatig gedomineerd door de vraag hoeveel aanvullende productiecapaciteit noodzakelijk is en welke investeringen moeten worden gedaan om toekomstige tekorten te voorkomen, maar een samenhangend beleid moet eveneens onderzoeken hoeveel elektriciteit verloren gaat door inefficiënte apparatuur, technische problemen en onvoldoende bewust gebruik. De overheid zou samen met de Energiebedrijven Suriname, de particuliere sector en onderwijsinstellingen gerichter kunnen investeren in energieonderzoeken bij grote verbruikers, de invoering van betrouwbare energielabels en programma’s waarmee bedrijven worden gestimuleerd hun installaties te moderniseren. Vooral binnen overheidsgebouwen, ziekenhuizen, scholen, hotels en productiebedrijven kunnen gerichte maatregelen bijdragen aan een beter inzicht in elektriciteitskosten en mogelijkheden om verspilling te verminderen. Ook de invoering van moderne meetsystemen en een professionelere analyse van piekbelasting kan waardevolle informatie opleveren voor de verdere ontwikkeling van het elektriciteitsnet. De verwachte groei van de economie door de offshore olieproductie vanaf 2028 maakt deze voorbereiding extra belangrijk, omdat nieuwe industriële activiteiten en zakelijke investeringen een grotere en betrouwbaardere energievoorziening zullen vereisen. Suriname hoeft daarom niet uitsluitend te investeren in de uitbreiding van het aanbod, maar kan tegelijk werken aan een economie waarin iedere beschikbare kilowattuur doelmatiger wordt gebruikt. Een efficiëntere energievoorziening levert niet alleen financiële voordelen op voor consumenten en ondernemingen, maar kan eveneens bijdragen aan lagere publieke uitgaven, betere leveringszekerheid en een aantrekkelijker investeringsklimaat.
Het initiatief van India tijdens de BRICS Sustainable Lifestyle Week bevestigt uiteindelijk dat de internationale energietransitie niet uitsluitend afhankelijk is van spectaculaire investeringen in nieuwe technologie, maar eveneens van de bereidheid van overheden, ondernemingen en burgers om bestaande middelen verstandiger te gebruiken. De bijeenkomst van het Bureau of Energy Efficiency heeft duidelijk gemaakt dat industriële modernisering, betrouwbare consumentenvoorlichting en een flexibel elektriciteitsnet belangrijke onderdelen vormen van een energiebeleid dat zowel economische als maatschappelijke voordelen kan opleveren. De aandacht voor energielabels, efficiënte productieprocessen en Demand Side Management onderstreept dat duurzame ontwikkeling verder gaat dan het vervangen van fossiele brandstoffen door hernieuwbare energiebronnen, omdat ook de manier waarop elektriciteit wordt gebruikt bepalend is voor de totale kosten en betrouwbaarheid van het energiesysteem. De internationale samenwerking binnen BRICS kan bijdragen aan het verspreiden van technische kennis en beleidsinstrumenten, maar de daadwerkelijke resultaten zullen afhangen van de mate waarin landen bereid zijn deze inzichten om te zetten in concrete nationale maatregelen. Een duurzame economische ontwikkeling wordt immers niet uitsluitend bepaald door de beschikbaarheid van energie, maar eveneens door de deskundigheid waarmee deze energie wordt beheerd en ingezet voor productieve activiteiten. De belangrijkste ontwikkeling vanuit New Delhi is daarom dat energiebesparing steeds nadrukkelijker wordt behandeld als een economische investering in plaats van een beperking van consumptie, omdat een samenleving die minder energie verspilt meer financiële ruimte overhoudt voor andere noodzakelijke voorzieningen. De toekomst van de energievoorziening zal uiteindelijk niet alleen worden bepaald door hoeveel elektriciteit landen kunnen produceren, maar vooral door hoeveel economische vooruitgang zij met die elektriciteit weten te realiseren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com