De modernisering van het Surinaamse financiële systeem staat voor een belangrijke politieke en economische beproeving nu De Nationale Assemblée werkt aan nieuwe wettelijke regels voor geldtransactiekantoren en betaaldienstverleners, terwijl vertegenwoordigers van de financiële sector nadrukkelijk waarschuwen dat strengere vergunningseisen, administratieve verplichtingen en onvoldoende uitgewerkte toezichtbevoegdheden de verdere ontwikkeling van het nationale betalingsverkeer juist kunnen bemoeilijken. Tijdens een overleg op maandag 9 november 2026 met de Commissie van Rapporteurs hebben banken, cambiohouders en andere financiële dienstverleners hun bezorgdheid uitgesproken over de praktische gevolgen van twee wetsvoorstellen die bedoeld zijn om het financiële toezicht te versterken en Suriname beter te laten aansluiten op internationale standaarden. De discussie raakt aan een fundamenteel probleem binnen de Surinaamse economie, omdat burgers en ondernemers behoefte hebben aan snellere, goedkopere en betrouwbare betalingsmogelijkheden, maar tegelijkertijd geconfronteerd worden met een financieel systeem waarin internationale transacties, vergunningprocedures en de toegang tot bancaire dienstverlening nog altijd belangrijke knelpunten vormen. De Centrale Bank van Suriname moet voldoende bevoegdheden krijgen om financiële risico’s te beheersen en illegale geldstromen te bestrijden, maar de wetgever zal eveneens moeten voorkomen dat nieuwe regelgeving vooral leidt tot meer administratieve lasten, hogere kosten en een verdere concentratie van financiële dienstverlening bij instellingen die al over aanzienlijke middelen beschikken. De kernvraag is daarom niet uitsluitend hoe streng het toezicht moet worden, maar vooral of de voorgestelde wetten bijdragen aan een veilig, toegankelijk en concurrerend financieel systeem waarin innovatie mogelijk blijft en consumenten daadwerkelijk beter worden beschermd.
Een van de belangrijkste aandachtspunten werd naar voren gebracht door Andrew Jong, directeur van Banking Network Suriname, die benadrukte dat de verdere modernisering van het elektronisch betalingsverkeer afhankelijk is van een betrouwbare infrastructuur waarin banken en andere financiële instellingen technisch goed op elkaar aansluiten. Het uitgangspunt dat burgers hun betaalkaarten bij verschillende betaalautomaten moeten kunnen gebruiken, lijkt vanzelfsprekend, maar vereist in werkelijkheid omvangrijke afspraken over transactieverwerking, netwerkverbindingen, beveiliging en de onderlinge verrekening van betalingen. Een goed functionerend nationaal betalingsnetwerk vermindert de afhankelijkheid van afzonderlijke banken en kan bijdragen aan een economie waarin ondernemers en consumenten gemakkelijker digitaal transacties uitvoeren. Jong vestigde daarnaast de aandacht op de zeggenschap die Suriname moet behouden over zijn internationale betalingsverkeer, een onderwerp dat steeds belangrijker wordt naarmate financiële transacties afhankelijker worden van buitenlandse technologiebedrijven, internationale kaartnetwerken en externe verwerkingscentra. De discussie over financiële soevereiniteit mag echter niet worden verward met het streven om alle internationale betalingen uitsluitend binnen de landsgrenzen af te handelen, omdat grensoverschrijdende financiële dienstverlening afhankelijk blijft van buitenlandse banken, internationale standaarden en betrouwbare zakelijke overeenkomsten. Het nationale belang ligt vooral bij de ontwikkeling van voldoende technische en bestuurlijke controle om te voorkomen dat essentiële betalingsdiensten kwetsbaar worden voor cyberaanvallen, internationale verstoringen of eenzijdige beslissingen van buitenlandse dienstverleners. Een wet die betaaldienstverleners onder toezicht brengt, moet daarom niet alleen aandacht besteden aan vergunningen en administratieve verplichtingen, maar eveneens aan interoperabiliteit, operationele continuïteit, consumentenbescherming en de betrouwbaarheid van digitale betalingsinfrastructuur.
De vertegenwoordigers van de Vereniging van Cambiohouders in Suriname brachten een ander belangrijk probleem naar voren, omdat de voorgestelde vergunningprocedures volgens hen kunnen leiden tot een omvangrijke administratieve belasting voor ondernemingen die reeds binnen de financiële sector actief zijn. Brayen Hoever vroeg nadrukkelijk aandacht voor de termijnen waarbinnen vergunningen worden verleend of verlengd en wees op de noodzaak om de wetgeving beter af te stemmen op internationale standaarden. Ook de bescherming tegen cyberrisico’s moet volgens hem duidelijker worden opgenomen in de bepalingen over risicobeheer, omdat geldtransactiekantoren en betaaldienstverleners steeds afhankelijker worden van digitale systemen waarmee klantgegevens, betalingen en financiële tegoeden worden verwerkt. Mohamed Bhailal sloot zich aan bij de zorgen over de omvang van de administratieve verplichtingen en plaatste daarnaast kanttekeningen bij de bevoegdheden die aan de Centrale Bank van Suriname worden toegekend. Zijn opmerkingen raken aan de noodzakelijke verhouding tussen toezicht en rechtsbescherming, omdat een toezichthouder voldoende mogelijkheden moet hebben om misstanden aan te pakken, maar ondernemingen tegelijkertijd moeten kunnen rekenen op duidelijke procedures, redelijke beslistermijnen en mogelijkheden om besluiten juridisch te laten toetsen. De cambiosector vroeg eveneens aandacht voor de bestrijding van illegale wisselactiviteiten, aangezien strengere regels voor vergunde ondernemingen weinig effect hebben wanneer aanbieders buiten het formele toezicht vrijwel ongehinderd kunnen blijven opereren. Een dergelijke situatie zou zelfs averechts kunnen werken wanneer de kosten voor geregistreerde instellingen stijgen en consumenten daardoor worden aangemoedigd gebruik te maken van informele diensten die minder controleerbaar zijn.
Ook vanuit het bancaire betalingsverkeer en de internationale geldtransacties kwamen belangrijke aandachtspunten naar voren, waarbij Kieran Chong van Southern Commercial Bank wees op mogelijke uitvoeringsproblemen wanneer de nieuwe regels onvoldoende aansluiten op bestaande internationale standaarden en de dagelijkse praktijk van financiële dienstverleners. Lindsay Zorg van International Money Transfer vestigde de aandacht op de gevolgen van de zogenoemde de-risking, waarbij banken besluiten bepaalde klanten of ondernemingen geen diensten meer aan te bieden omdat zij de verbonden financiële of juridische risico’s te groot achten. Dit verschijnsel kan bijzonder schadelijk zijn voor kleinere economieën, omdat geldtransactiekantoren, betalingsbedrijven en ondernemers hierdoor de toegang tot noodzakelijke bankrekeningen en internationale betalingskanalen kunnen verliezen, zelfs wanneer zij bereid zijn aan wettelijke verplichtingen te voldoen. De internationale Financial Action Task Force benadrukt dat financiële instellingen risico’s proportioneel moeten beoordelen en dat het zonder individuele beoordeling uitsluiten van volledige klantengroepen niet overeenkomt met de uitgangspunten van risicogebaseerd toezicht. Voor Suriname is dit onderscheid van groot belang, omdat effectieve witwasbestrijding noodzakelijk is om internationale financiële relaties te beschermen, maar overmatige voorzichtigheid juist kan leiden tot financiële uitsluiting en een verschuiving van transacties naar minder transparante kanalen. Zorg vroeg daarom terecht aandacht voor duidelijke beoordelingscriteria en voorspelbare vergunningprocedures, aangezien ondernemingen moeilijk kunnen investeren in technologie, personeel en internationale samenwerking wanneer onduidelijk blijft hoe lang een aanvraag zal duren of op welke gronden een vergunning kan worden geweigerd. Ook de deelname van vertegenwoordigers van HJ Group onderstreepte dat de voorgestelde regelgeving gevolgen kan hebben voor uiteenlopende onderdelen van de financiële dienstverlening.
De twee wetsvoorstellen maken onderdeel uit van een bredere poging om het Surinaamse financiële stelsel te hervormen en de betrouwbaarheid van het toezicht te vergroten. De ontwerpwet Toezicht Geldtransactiekantoren 2024 moet nieuwe regels vaststellen voor ondernemingen die geldtransactiediensten aanbieden en het integriteitstoezicht versterken, terwijl de ontwerpwet Toezicht Betaaldienstverleners een wettelijk kader moet creëren voor rechtspersonen die betalingsdiensten aan het publiek willen aanbieden. Beide voorstellen zijn ingediend voordat de huidige parlementaire behandeling werd voortgezet en maken deel uit van een grotere reeks financiële hervormingen waarin ook depositobescherming, financiële inclusie en toezicht op andere financiële instellingen aandacht krijgen. De urgentie van deze wetgeving wordt versterkt door de internationale verplichtingen van Suriname op het gebied van witwasbestrijding en het tegengaan van terrorismefinanciering, waarbij niet alleen wordt gekeken naar de aanwezigheid van wetten, maar vooral naar de vraag of instellingen daadwerkelijk risico’s herkennen, verdachte transacties onderzoeken en overtredingen effectief aanpakken. De wetgever moet daarom voorkomen dat het voldoen aan internationale vereisten wordt gereduceerd tot het aannemen van omvangrijke juridische teksten zonder voldoende aandacht voor de deskundigheid en technische capaciteit die noodzakelijk zijn om de bepalingen uit te voeren. Een toezichthouder die uitgebreide bevoegdheden krijgt maar onvoldoende beschikt over gespecialiseerd personeel, digitale controlesystemen en onafhankelijke onderzoeksinstrumenten, zal moeilijk kunnen aantonen dat het toezicht daadwerkelijk effectiever is geworden. De financiële sector heeft tegelijkertijd de verantwoordelijkheid om transparantie en integriteit niet te behandelen als ongewenste administratieve verplichtingen, maar als noodzakelijke voorwaarden voor het behouden van internationale bankrelaties en het beschermen van het vertrouwen van consumenten.
De parlementaire behandeling staat onder leiding van commissievoorzitter Rossellie Cotino, die samen met onder anderen Asiskumar Gajadien, Raymond Sapoen, Chuanrui Wang en Michael Marengo betrokken is bij de inhoudelijke beoordeling van de voorstellen. Ook Ameerani Jarbandhan, Ebu Jones en Rabindre Parmessar hebben volgens de verstrekte vergaderinformatie als toehoorders deelgenomen aan het overleg. De aanwezigheid van vertegenwoordigers uit verschillende politieke en financiële geledingen biedt mogelijkheden om de wetgeving kritisch te beoordelen voordat zij aan het parlement ter besluitvorming wordt voorgelegd. Daarbij verdient vooral de positie van Asiskumar Gajadien aandacht, omdat hij als ervaren parlementariër betrokken is bij financiële wetgeving en de controle op overheidshandelen. De verantwoordelijkheid van de commissie gaat echter verder dan het aanhoren van bezwaren van belanghebbenden, aangezien de leden moeten beoordelen welke voorstellen juridisch noodzakelijk zijn, welke administratieve verplichtingen mogelijk disproportioneel uitpakken en welke aanpassingen daadwerkelijk bijdragen aan een beter functionerend betalingsverkeer. Het is daarom belangrijk dat de commissie bij de verdere behandeling concrete antwoorden verlangt over de maximale duur van vergunningprocedures, de rechtsbescherming van aanvragers, de beveiliging van betalingsgegevens en de eisen die aan de continuïteit van financiële dienstverlening worden gesteld. Ook moet worden vastgesteld hoe de Centrale Bank haar toezicht zal uitvoeren zonder dat nieuwe dienstverleners door onnodig hoge toetredingskosten buiten de markt worden gehouden. De kwaliteit van deze wetgeving zal uiteindelijk niet worden bepaald door de snelheid waarmee zij wordt aangenomen, maar door de mate waarin de bepalingen duidelijk, uitvoerbaar en evenwichtig zijn.
De economische werkelijkheid van Suriname maakt het noodzakelijk dat de modernisering van financiële regelgeving wordt verbonden aan een bredere visie op digitale betalingen, ondernemerschap en internationale financiële toegankelijkheid. Een land dat zich voorbereidt op omvangrijke investeringen in de olie en gasindustrie, de ontwikkeling van nieuwe ondernemingen en groeiende internationale handelsactiviteiten kan zich moeilijk veroorloven dat betalingen onnodig worden vertraagd of dat innovatieve financiële dienstverleners geen toegang krijgen tot een duidelijk wettelijk kader. De overheid en de Centrale Bank zouden daarom samen met banken, cambiohouders en technologiebedrijven moeten werken aan een uitvoerbaar model waarin klantidentificatie, transactiemonitoring, cybersecurity en consumentenbescherming worden gecombineerd met efficiënte digitale vergunningprocedures en transparante toezichtcriteria. De mogelijkheid om vergunningaanvragen digitaal te behandelen, duidelijke wettelijke beslistermijnen vast te stellen en ondernemingen op basis van hun werkelijke risicoprofiel te beoordelen, kan bijdragen aan een financiële sector die zowel betrouwbaar als toegankelijk blijft. Ook de bescherming tegen cyberaanvallen verdient een prominentere plaats, omdat de maatschappelijke gevolgen van een grootschalige verstoring van het betalingsverkeer veel verder kunnen reiken dan de directe financiële schade voor één onderneming. De modernisering van financiële wetgeving moet daarnaast worden verbonden aan de ontwikkeling van nationale technische deskundigheid, zodat Suriname niet uitsluitend afhankelijk blijft van buitenlandse leveranciers bij het controleren en beveiligen van kritieke financiële infrastructuur. Een goed functionerende financiële sector behoort de productieve economie te ondersteunen en mag niet uitgroeien tot een systeem waarin administratieve procedures zelf de belangrijkste belemmering vormen voor investeringen, innovatie en ondernemerschap.
De discussie binnen De Nationale Assemblée bevestigt uiteindelijk dat Suriname voor een belangrijke keuze staat bij de verdere inrichting van zijn financiële systeem, omdat de noodzaak van streng toezicht en effectieve bestrijding van financiële criminaliteit niet ter discussie hoeft te staan, maar de manier waarop deze doelstellingen worden bereikt wel degelijk kritisch moet worden beoordeeld. De opmerkingen van banken, cambiohouders en betaaldienstverleners laten zien dat de sector behoefte heeft aan duidelijkheid, rechtszekerheid en een toezichtstructuur die rekening houdt met de dagelijkse operationele werkelijkheid. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat de roep om minder administratieve lasten wordt gebruikt om noodzakelijke controles te verzwakken of om illegale financiële activiteiten onvoldoende aan te pakken. De Centrale Bank behoort voldoende bevoegdheden te hebben om de integriteit van het financiële systeem te beschermen, maar moet die bevoegdheden uitoefenen binnen een transparant en controleerbaar wettelijk kader waarin proportionaliteit en rechtsbescherming zijn gewaarborgd. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij de wetgever om regels vast te stellen die niet alleen voldoen aan internationale verplichtingen, maar ook bijdragen aan een betalingsverkeer waarin burgers en ondernemers sneller, veiliger en tegen redelijke kosten transacties kunnen uitvoeren. Financiële modernisering kan immers niet worden afgemeten aan het aantal nieuwe vergunningen, formulieren of toezichtbepalingen, maar vooral aan de betrouwbaarheid van de dienstverlening, de bescherming van financiële middelen en de mogelijkheden die ondernemingen krijgen om verantwoord te groeien. Een sterke financiële wet is daarom niet de wet die de meeste beperkingen oplegt, maar de wet die criminaliteit effectief bestrijdt zonder de ontwikkeling van de legitieme economie onnodig te belemmeren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com