De Surinaamse regering grijpt naar zwaardere veiligheidsmaatregelen om de toenemende criminaliteit aan te pakken. President Jennifer Simons heeft aangekondigd dat militairen de politie zullen ondersteunen, de politieaanwezigheid in Paramaribo wordt uitgebreid en er fors zal worden geïnvesteerd in materieel, waaronder helikopters en permanente veiligheidsposten in het binnenland. De aankondiging volgt op twee dodelijke geweldsincidenten die de afgelopen dagen voor grote maatschappelijke onrust hebben gezorgd. Maar achter de stevige woorden schuilt een ongemakkelijke realiteit, de veiligheidsdiensten kampen al jaren met een tekort aan personeel, materieel en operationele capaciteit. Tijdens een regeringspersconferentie over de ontwikkelingen in de goudsector erkende Simons dat de politie en het Nationaal Leger de afgelopen jaren aanzienlijk zijn verzwakt. Daarmee legt de president indirect een pijnlijke erfenis van jarenlang gebrekkig veiligheidsbeleid bloot. Dat juist nu, na ernstige geweldsincidenten, opnieuw wordt gesproken over versterking van de veiligheidsdiensten, onderstreept hoe structureel het probleem is geworden.
Een van de belangrijkste aangekondigde maatregelen is de inzet van militairen ter ondersteuning van het Korps Politie Suriname (KPS). Daarnaast moeten zichtbare politiepatrouilles in Paramaribo worden opgevoerd, met bijzondere aandacht voor de historische binnenstad en het uitgaanscentrum. Ook komt er opnieuw een permanente veiligheidspost in de binnenstad. Hoewel een grotere aanwezigheid van politie en militairen mogelijk een afschrikkende werking heeft, is dat op zichzelf geen duurzame oplossing voor criminaliteit. Meer uniformen op straat kunnen tijdelijk het gevoel van veiligheid versterken, maar pakken niet automatisch de oorzaken van geweld, berovingen en andere misdrijven aan. Zonder een doordachte aanpak van opsporing, vervolging en preventie dreigt de aangekondigde operatie vooral een zichtbare reactie op maatschappelijke verontwaardiging te worden. Bovendien blijft onduidelijk hoe de samenwerking tussen politie en leger precies zal worden vormgegeven. De president stelt dat nog organisatorische en andere noodzakelijke maatregelen moeten worden getroffen.
Juist daar ligt een belangrijk aandachtspunt. De inzet van militairen voor politietaken vereist duidelijke bevoegdheden, operationele afspraken en toezicht. Een grotere aanwezigheid van gewapende diensten mag niet ten koste gaan van rechtsstatelijke waarborgen en de verantwoordelijkheden van de politie. Ook de plannen voor het binnenland leggen de omvang van de veiligheidsproblemen bloot. Volgens Simons heeft de overheid onvoldoende zicht op activiteiten in afgelegen gebieden en bestaat zelfs de mogelijkheid dat buitenlandse vliegtuigen ongemerkt het Surinaamse luchtruim binnenkomen. De regering wil daarom investeren in luchtobservatie, satellietbeelden en betere detectiecapaciteit. Een gezamenlijke oefening met de Verenigde Staten moet daarbij ondersteuning bieden. De situatie in de goudgebieden is bijzonder zorgwekkend. Gebrekkig toezicht creëert ruimte voor illegale activiteiten, ongecontroleerde goudwinning en mogelijke grensoverschrijdende criminaliteit.
De regering wil bovendien voormalige militaire posten opnieuw activeren en permanente aanwezigheid van politie en leger organiseren. Dat klinkt noodzakelijk, maar roept tegelijkertijd de vraag op waarom de staat zijn controle over grote delen van het eigen grondgebied zo ver heeft laten afbrokkelen. De financiële ambities zijn eveneens aanzienlijk. Het leger heeft volgens Simons behoefte aan helikopters, betere uitrusting en logistieke ondersteuning. Ook de politie moet over voldoende middelen beschikken om haar taken effectief uit te voeren. De regering onderzoekt internationale kredietlijnen en andere financieringsmogelijkheden, onder meer via samenwerking met landen zoals India. Opvallend is dat Simons niet wil wachten op eventuele extra inkomsten uit een beter gereguleerde goudsector. De veiligheidsinvesteringen moeten volgens haar nu plaatsvinden. Zij verwacht dat de kosten mogelijk binnen één tot twee jaar kunnen worden terugverdiend wanneer de overheid meer grip krijgt op de goudwinning en de inkomsten daaruit. Die inschatting is echter voorlopig niet meer dan een verwachting.
Zonder transparante begrotingen, concrete opbrengstprognoses en onafhankelijke controle bestaat het risico dat grote financiële verplichtingen worden aangegaan op basis van inkomsten die nog niet zijn gerealiseerd. De kern van het probleem is dat Suriname niet alleen kampt met een tekort aan veiligheidsmaatregelen, maar vooral met een tekort aan structurele staatscontrole. Criminaliteitsbestrijding vraagt om meer dan extra patrouilles, helikopters en militaire posten. Het vereist een goed functionerende politieorganisatie, effectieve inlichtingendiensten, professionele opsporing, een betrouwbare rechtsgang en consequent overheidsoptreden. De aankondigingen van Simons kunnen een noodzakelijke eerste stap zijn. Maar de bevolking heeft weinig aan plannen die na enkele weken hun zichtbaarheid verliezen. De regering zal moeten aantonen dat de maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd, dat de middelen doelmatig worden besteed en dat de veiligheidsdiensten blijvend worden versterkt. Veiligheid kan niet uitsluitend worden afgekondigd tijdens een persconferentie. Zij moet dagelijks merkbaar zijn op straat, in de districten en in het binnenland. Uiteindelijk zal niet de hoeveelheid militairen of de aanschaf van helikopters bepalen of het beleid succesvol is, maar de vraag of de Surinaamse staat opnieuw in staat is zijn gezag daadwerkelijk uit te oefenen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com