De werkzaamheden bij de Arawara sluis hebben geleid tot onrust onder de bewoners van Konomerume (Donderskamp) en Tapoeripa-Lana. Niet zozeer de werkzaamheden zelf, maar vooral de manier waarop deze zijn begonnen, vormt de kern van het conflict. Zonder voorafgaand overleg met de traditionele gezagsdragers is een aannemer op begonnen met werkzaamheden bij de sluis. Daarmee worden twee gemeenschappen geconfronteerd met mogelijke ingrijpende gevolgen voor hun dagelijks bestaan, zonder dat zij naar eigen zeggen vooraf zijn geïnformeerd of betrokken. Dat de bewoners en vertegenwoordigers van het traditioneel bestuur zich genoodzaakt zagen om zelf naar de locatie te gaan en de aannemer tot stilstand te manen, legt een pijnlijke tekortkoming in de communicatie tussen de overheid en de lokale gemeenschappen bloot. Wanneer werkzaamheden aan een belangrijke waterverbinding worden uitgevoerd zonder dat de direct betrokken dorpen daarover vooraf worden geïnformeerd, is er meer aan de hand dan een administratieve misser. Het raakt aan de erkenning van lokale gemeenschappen en hun recht om betrokken te worden bij besluiten die hun leefomgeving rechtstreeks beïnvloeden. De dorpsbesturen hebben duidelijk gemaakt dat zij niet accepteren dat ingrijpende besluiten over hun leefgebied buiten hen om worden genomen.
Dat standpunt is niet onredelijk. De overheid kan infrastructurele projecten niet uitsluitend beoordelen vanuit technische, economische of waterstaatkundige belangen, terwijl de sociale gevolgen voor de mensen die dagelijks van die voorzieningen afhankelijk zijn, ondergeschikt blijven. De mogelijke sluiting van de Arawara-sluis is voor Konomerume en Tapoeripa-Lana geen theoretisch probleem. De vaarverbinding speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven. Schoolkinderen zijn afhankelijk van het vervoer over water, terwijl bewoners voor medische hulp eveneens op een betrouwbare verbinding moeten kunnen rekenen. Een afsluiting kan daarmee veel verder reiken dan een tijdelijke verstoring van het scheepvaartverkeer. Wanneer kinderen niet langer veilig of tijdig naar school kunnen of zieken moeilijk toegang krijgen tot medische voorzieningen, wordt een fundamentele maatschappelijke voorziening geraakt. Ook de lokale visserij kan worden getroffen. Voor vissers betekent een geblokkeerde vaarroute mogelijk minder toegang tot hun werkgebied en daarmee een directe bedreiging van hun inkomsten. Het is dan ook onvoldoende om de werkzaamheden uitsluitend te presenteren als een technische ingreep aan een waterstaatkundig kunstwerk. De Arawara-sluis heeft voor de omliggende gemeenschappen immers ook een belangrijke sociale en economische functie. Die belangen moeten vanaf het begin onderdeel zijn van iedere besluitvorming.
De traditionele besturen hebben het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) en het ministerie van Openbare Werken opgeroepen om op korte termijn met hen in overleg te treden. Zij willen weten waarom de werkzaamheden zijn begonnen, welke plannen er precies bestaan en wat de gevolgen zullen zijn voor de bereikbaarheid van beide dorpen. Die duidelijkheid is tot dusver onvoldoende. Het is niet bekend wat de concrete aanleiding voor de werkzaamheden is, hoe lang deze zullen duren en of de sluis tijdelijk dan wel permanent wordt afgesloten. Evenmin is een reactie van de betrokken ministeries opgenomen in de verklaring van de dorpen. Juist die onduidelijkheid vergroot de onrust. De overheid heeft de verantwoordelijkheid om tijdig en transparant te communiceren over ingrepen die het dagelijks leven van burgers kunnen ontwrichten. Dat geldt des te sterker voor gemeenschappen die vanwege hun geografische ligging in belangrijke mate afhankelijk zijn van waterwegen. Het is bovendien niet voldoende om pas met de dorpen in gesprek te gaan nadat de werkzaamheden al zijn begonnen en bewoners aan de bel hebben getrokken. Overleg hoort geen noodmaatregel te zijn wanneer er protest ontstaat, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de voorbereiding en uitvoering van overheidsprojecten.
De Arawara-sluis werd in 1963 gebouwd en heeft een belangrijke functie in de waterhuishouding van het gebied. Via de sluis wordt water vanuit de Boven-Nickerierivier richting de rijstgebieden van Nickerie geleid. In september 2023 werd de constructie na ongeveer vijftien jaar achterstallig onderhoud opgeknapt om de watervoorziening voor de rijstbouw te verbeteren. Dat de sluis van belang is voor de landbouw en de waterbeheersing staat buiten kijf. Maar juist de geschiedenis van achterstallig onderhoud en de recente herstelwerkzaamheden onderstrepen dat zorgvuldig beheer en langetermijnplanning noodzakelijk zijn. Daarbij mag de aandacht niet uitsluitend uitgaan naar de landbouwkundige functie. Ook de gemeenschappen die afhankelijk zijn van de vaarverbinding moeten worden meegenomen. De huidige kwestie legt een fundamentele tegenstelling bloot, infrastructuur die bedoeld is om economische activiteiten te ondersteunen, kan tegelijkertijd de leefbaarheid van omliggende dorpen bedreigen wanneer onvoldoende rekening wordt gehouden met hun belangen.
De kwestie rond de Arawara-sluis moet daarom niet worden afgedaan als een lokaal meningsverschil tussen bewoners en een aannemer. Het is een kwestie van behoorlijk bestuur, transparantie en respect voor de traditionele gezagsstructuren. LVV en Openbare Werken moeten niet alleen uitleg geven over de werkzaamheden, maar ook duidelijk maken welke maatregelen worden getroffen om de bereikbaarheid van Konomerume en Tapoeripa-Lana te garanderen. Zolang die duidelijkheid ontbreekt, blijft de onzekerheid bij de bewoners bestaan. De gemeenschappen vragen niet om buiten de ontwikkeling van het gebied te worden gehouden. Zij eisen dat hun belangen serieus worden genomen. Dat is geen buitensporige eis, maar een minimale voorwaarde voor verantwoord overheidsbeleid. De Arawara-sluis mag dan een technisch bouwwerk zijn, voor de bewoners vertegenwoordigt zij toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en bestaanszekerheid. Wie aan die verbinding sleutelt, kan de mensen die ervan afhankelijk zijn niet simpelweg passeren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
