De Surinaamse hulplijn 114 moet mogelijk ook via WhatsApp bereikbaar worden. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid onderzoekt de technische mogelijkheden om mensen in psychische nood voortaan ook via berichten te ondersteunen. De uitbreiding moet de drempel om hulp te zoeken verlagen, vooral voor mensen die niet durven of kunnen bellen. Het voornemen klinkt positief, maar legt tegelijkertijd een grotere uitdaging bloot, geestelijke gezondheidszorg moet niet alleen bereikbaar zijn, maar ook structureel, deskundig en betrouwbaar worden georganiseerd. De hulplijn is sinds 5 juni operationeel in een vernieuwde vorm. Daarbij ligt de nadruk niet langer uitsluitend op suïcidepreventie. Ook problemen als alcohol en drugsgebruik, huiselijk geweld en andere omstandigheden die de mentale gezondheid aantasten, maken deel uit van de aanpak. Volgens onderminister Jadnanansing heeft de voorbereiding van deze bredere dienstverlening meer tijd gekost, omdat de hulpverlening inhoudelijk moest worden uitgebreid. Die verbreding is noodzakelijk. Psychische problemen ontstaan immers niet altijd geïsoleerd.
Suïcidale gedachten kunnen samenhangen met conflicten binnen gezinnen, verslaving, geweld en andere sociale problemen. Wie uitsluitend naar suïcidaliteit kijkt, loopt het risico de achterliggende oorzaken van psychische nood onvoldoende te behandelen. De nieuwe aanpak erkent dat mentale gezondheid nauw verbonden is met de sociale en economische omstandigheden waarin mensen leven. Maar een bredere opdracht stelt ook hogere eisen aan de organisatie. De belcounselors moeten inmiddels over meer kennis beschikken dan alleen het voeren van gesprekken met mensen die suïcidale gedachten hebben. Zij moeten ook in staat zijn om signalen van huiselijk geweld en verslavingsproblematiek te herkennen, passende informatie te verstrekken en mensen waar nodig naar gespecialiseerde hulp door te verwijzen. Dat vereist niet alleen een uitgebreider opleidingstraject, maar ook duidelijke protocollen en een goed functionerend netwerk van zorgverleners. De dagelijkse telefoongesprekken zouden volgens Jadnanansing aantonen dat er vanuit de samenleving behoefte bestaat aan ondersteuning bij uiteenlopende problemen.
Die constatering is belangrijk, maar mag niet worden verward met bewijs dat de beschikbare hulpverlening voldoende capaciteit heeft. De behoefte aan ondersteuning kan juist veel groter zijn dan het aantal gesprekken dat daadwerkelijk wordt gevoerd. Zonder openbare cijfers over het aantal oproepen, wachttijden, afgehandelde gesprekken en doorverwijzingen blijft bovendien onduidelijk hoe effectief hulplijn 114 in de praktijk functioneert. De mogelijke uitbreiding naar WhatsApp is daarom een interessante ontwikkeling. Jadnanansing maakte tijdens een bezoek aan Nederland kennis met de digitale dienstverlening van de Nederlandse suïcidepreventielijn 113. Daar kunnen mensen naast telefonisch contact ook digitaal met hulpverleners communiceren. Een vergelijkbare voorziening in Suriname kan vooral aantrekkelijk zijn voor mensen die moeite hebben om hun problemen hardop te bespreken, bang zijn om herkend te worden of zich gemakkelijker schriftelijk uitdrukken. Toch is WhatsApp geen oplossing op zichzelf. Het ministerie moet onder meer waarborgen dat de anonimiteit van gebruikers daadwerkelijk wordt beschermd. Ook moeten er afspraken komen over de beveiliging van gesprekken, de beschikbaarheid van medewerkers, de snelheid waarmee berichten worden beantwoord en de aanpak van acute crisissituaties.
Een berichtendienst die onvoldoende capaciteit heeft om tijdig te reageren, kan bij mensen in ernstige psychische nood juist verkeerde verwachtingen wekken. Daarnaast mag de aandacht voor digitale uitbreiding niet ten koste gaan van de bestaande telefonische dienstverlening. Niet iedereen beschikt over een smartphone, een betrouwbare internetverbinding of voldoende digitale vaardigheden. Een goed functionerende hulplijn moet daarom via verschillende kanalen toegankelijk blijven. Het ministerie zegt de dienstverlening voortdurend te willen evalueren en aanpassen aan de behoeften vanuit de samenleving. Ook spreekt Jadnanansing zijn waardering uit voor de steun van bedrijven en organisaties, waaronder Telesur, Hakrinbank en Rotary Paramaribo Central. Die betrokkenheid is welkom, maar structurele geestelijke gezondheidszorg mag niet afhankelijk worden van incidentele steun van derden. De uitbreiding van hulplijn 114 naar WhatsApp kan een waardevolle stap zijn. De werkelijke maatstaf voor succes ligt echter niet in het aantal communicatiekanalen, maar in de kwaliteit, continuïteit en effectiviteit van de geboden hulp. Suriname heeft behoefte aan meer dan een laagdrempelige hulplijn, er is een samenhangend zorgsysteem nodig waarin mensen na een eerste gesprek ook daadwerkelijk toegang krijgen tot passende professionele begeleiding. Zonder die aansluiting dreigt 114 vooral een aanspreekpunt te blijven voor problemen waarvoor de samenleving nog onvoldoende structurele oplossingen biedt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
