Vicepresident Gregory Rusland benadrukt op UNESCO-forum in Den Haag de culturele diversiteit van Suriname. Maar achter het beeld van vreedzame co-existentie schuilen hardnekkige vraagstukken over ongelijke kansen, achtergestelde gemeenschappen en de verantwoordelijkheid van de overheid. Vicepresident Gregory Rusland heeft tijdens het vijfde UNESCO Global Forum against Racism and Discrimination in Den Haag de bijzondere positie van Suriname als multiculturele samenleving onder de aandacht gebracht. Volgens de regeringsfunctionaris vormen de verschillende bevolkingsgroepen, religies, talen en tradities een belangrijk onderdeel van de nationale identiteit. Die boodschap klinkt internationaal aantrekkelijk, maar roept tegelijkertijd een fundamentele kwestie op, in hoeverre vertaalt de geroemde culturele diversiteit zich daadwerkelijk in gelijkwaardigheid voor alle inwoners? Het forum, dat op 29 en 30 oktober wordt gehouden, staat dit jaar in het teken van ‘From Commitment to Accountability, Change the System, Change the Future’. Daarmee ligt de nadruk niet zozeer op mooie verklaringen en politieke intenties, maar op verantwoordelijkheid, meetbare resultaten en daadwerkelijke systeemverandering. Juist vanuit dat perspectief verdient de bijdrage van Suriname een kritische beschouwing. Rusland verwees naar de complexe geschiedenis van Suriname, die is gevormd door kolonialisme, slavernij, verzet, contractarbeid en migratie. Deze historische ontwikkelingen hebben de samenleving gemaakt tot wat zij vandaag is. Het erkennen van die geschiedenis is belangrijk, maar erkenning alleen is onvoldoende.
De werkelijke toets ligt in de mate waarin historische ongelijkheden worden aangepakt en iedere bevolkingsgroep daadwerkelijk toegang heeft tot dezelfde ontwikkelingsmogelijkheden. Suriname presenteert zich graag als een land waar verschillende bevolkingsgroepen vreedzaam naast elkaar leven. Dat vreedzame samenleven is waardevol en verdient bescherming. Toch bestaat het risico dat dit nationale zelfbeeld leidt tot zelfgenoegzaamheid. Het feit dat verschillende culturen zichtbaar aanwezig zijn in de samenleving, betekent immers niet automatisch dat discriminatie, uitsluiting en structurele ongelijkheid geen rol spelen. De vicepresident erkende zelf dat diversiteit geen garantie biedt tegen discriminatie. Daarmee raakt hij aan een belangrijk punt dat in het nationale debat meer aandacht verdient. Gelijke behandeling moet niet uitsluitend blijken uit politieke toespraken, culturele festiviteiten of symbolische vertegenwoordiging. Zij moet zichtbaar zijn in de toegang tot kwalitatief onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg, huisvesting en overheidsdiensten. Vooral de situatie van Inheemse en Marrongemeenschappen in het binnenland maakt duidelijk hoe groot de kloof tussen formele gelijkwaardigheid en dagelijkse werkelijkheid kan zijn. Afstand, gebrekkige infrastructuur, taalbarrières en beperkte toegang tot publieke voorzieningen vormen obstakels die de ontwikkelingskansen van deze gemeenschappen beïnvloeden.
Het benoemen van deze problemen op een internationaal podium is een begin, maar ontslaat de regering niet van de verplichting om er binnen de landsgrenzen concrete oplossingen voor te realiseren. Rusland pleitte voor onderwijs waarin de verschillende geschiedenissen van Suriname beter worden belicht, eerlijke en toegankelijke publieke dienstverlening en een sterker onderbouwd overheidsbeleid. Dat zijn relevante aandachtspunten, maar de uitvoering zal bepalen of deze voornemens meer worden dan beleidsmatige formuleringen. Een inclusief onderwijssysteem vereist bijvoorbeeld meer dan het opnemen van verschillende historische perspectieven in lesmateriaal. Het vraagt ook om voldoende gekwalificeerde leerkrachten, goede schoolvoorzieningen en gelijke onderwijskansen voor kinderen in zowel Paramaribo als afgelegen dorpen in het binnenland. Zonder investeringen in de randvoorwaarden blijft inclusief onderwijs een ambitie op papier. Ook bij publieke dienstverlening moet de overheid kritisch naar haar eigen functioneren kijken. Burgers mogen niet afhankelijk zijn van hun woonplaats, financiële positie, afkomst of sociale netwerk om toegang te krijgen tot essentiële voorzieningen. Een overheid die gelijkwaardigheid serieus neemt, moet aantoonbaar investeren in dienstverlening die niemand structureel achterstelt. Daarnaast is het van belang dat gemeenschappen niet uitsluitend worden betrokken wanneer beleid al is uitgestippeld. Echte participatie betekent dat Inheemse en Marrongemeenschappen invloed hebben op beslissingen die hun leefomgeving, bestaanszekerheid en toekomst rechtstreeks raken.
Onderzoek, consultatie en transparantie moeten daarom vaste onderdelen van het beleidsproces worden. De vicepresident wees eveneens op de ervaringen van mensen van Surinaamse afkomst in Nederland met racisme en discriminatie. De historische en maatschappelijke banden tussen beide landen maken dit tot een belangrijk onderwerp. Samenwerking tussen overheden, diasporaorganisaties, onderwijsinstellingen en onderzoekers kan helpen om discriminatie beter in kaart te brengen en effectieve maatregelen te ontwikkelen. De deelname van Rusland aan het UNESCO-forum biedt Suriname een gelegenheid om internationale samenwerking te versterken en ervaringen uit te wisselen. Maar de waarde van deze deelname zal uiteindelijk niet worden bepaald door de aanwezigheid van de vicepresident in Den Haag of de boodschap die hij daar uitdraagt. De werkelijke maatstaf is wat er na het forum in Suriname verandert. Suriname heeft onmiskenbaar een rijke multiculturele geschiedenis. Maar culturele diversiteit mag geen dekmantel worden voor maatschappelijke tekortkomingen. Wie internationaal spreekt over gelijkwaardigheid en inclusie, moet nationaal bereid zijn de bestaande ongelijkheden onder ogen te zien en aan te pakken. De geloofwaardigheid van Suriname als multiculturele samenleving wordt niet bepaald door wat het land op internationale podia over zichzelf vertelt, maar door de kansen, rechten en bescherming die het iedere burger in de praktijk biedt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
