De aanpak van het vogelgriepvirus in Suriname roept steeds meer vragen op over de transparantie, de juridische onderbouwing en de communicatie van de regering. DNA-leden Asiskumar Gajadien (VHP) en Rabin Parmessar (NDP) eisen duidelijkheid van de autoriteiten over de maatregelen die door het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) zijn getroffen. De kritiek legt een gevoelig probleem zichtbaar, terwijl de bescherming van de volksgezondheid voorop moet staan, mag de overheid haar ingrijpende besluiten niet onttrekken aan controle, onderbouwing en verantwoording. Volgens Gajadien hebben verschillende pluimveehouders geklaagd dat LVV maatregelen heeft genomen zonder dat de onderzoeksresultaten beschikbaar waren. Als deze klachten juist blijken te zijn, raakt dat aan de kern van behoorlijk bestuur. Ingrijpen bij een mogelijke uitbraak van vogelgriep kan noodzakelijk zijn, maar de overheid moet kunnen aantonen waarop haar besluiten zijn gebaseerd. Zowel de wetenschappelijke onderbouwing als de wettelijke bevoegdheid om maatregelen te treffen, moet controleerbaar zijn. Gajadien benadrukte tijdens een vergadering van De Nationale Assemblée (DNA) dat er niet lichtzinnig mag worden omgegaan met de volksgezondheid. Tegelijkertijd stelde hij dat het optreden van de staat binnen de wettelijke kaders moet blijven en gebaseerd moet zijn op wetenschappelijk onderzoek.
Die twee uitgangspunten sluiten elkaar niet uit. Integendeel, juist tijdens een mogelijke gezondheidscrisis is zorgvuldig overheidsoptreden essentieel. Maatregelen die onvoldoende worden toegelicht, kunnen leiden tot wantrouwen bij ondernemers en consumenten. Wanneer pluimveehouders worden geconfronteerd met ingrijpende besluiten zonder dat duidelijk is welke onderzoeksresultaten daaraan ten grondslag liggen, ontstaat bovendien onzekerheid over de rechtmatigheid en proportionaliteit van het overheidsoptreden. De regering kan zich in een dergelijke situatie niet beperken tot algemene mededelingen dat de volksgezondheid moet worden beschermd. Zij moet inzicht geven in de feiten, de gevolgde procedures en de wettelijke grondslag van haar besluiten. Dat betekent niet dat gevoelige onderzoeksgegevens zonder meer openbaar moeten worden gemaakt, maar wel dat de overheid haar handelen voldoende moet kunnen verantwoorden. Gajadien eis daarom openheid over de onderzoeksresultaten en de juridische basis van de maatregelen. Die eis is gerechtvaardigd, omdat transparantie niet alleen de positie van pluimveehouders beschermt, maar ook het vertrouwen in de instellingen die verantwoordelijk zijn voor de bestrijding van dierziekten.
Ook NDP-fractieleider Rabin Parmessar uitte kritiek op de informatievoorziening vanuit de regering. Volgens hem blijft de samenleving met belangrijke onzekerheden zitten over de aanwezigheid en mogelijke verspreiding van het vogelgriepvirus. Burgers zouden onvoldoende weten in welke gebieden het virus is vastgesteld en waar zij veilig pluimveeproducten kunnen kopen. Dat gebrek aan duidelijkheid is meer dan een communicatieprobleem. Wanneer de overheid burgers niet tijdig en begrijpelijk informeert, ontstaat ruimte voor speculatie, geruchten en onnodige angst. Consumenten kunnen uit voorzorg producten vermijden, terwijl pluimveehouders en handelaren mogelijk economische schade ondervinden door onzekerheid over de veiligheid van hun producten. Juist in een situatie waarin volksgezondheid, voedselveiligheid en economische belangen samenkomen, is heldere communicatie een verantwoordelijkheid van de overheid. Burgers moeten kunnen beschikken over actuele, betrouwbare informatie over vastgestelde besmettingen, getroffen gebieden en de geldende veiligheidsmaatregelen. Ook moet duidelijk worden gemaakt welke pluimveeproducten veilig kunnen worden geconsumeerd en onder welke voorwaarden.
De regering mag niet verwachten dat de samenleving vertrouwen houdt in haar aanpak wanneer essentiële informatie ontbreekt of slechts gedeeltelijk wordt verstrekt. De kritiek van Gajadien en Parmessar maakt duidelijk dat de regering niet alleen verantwoordelijk is voor het bestrijden van een mogelijke uitbraak, maar ook voor de manier waarop zij dat doet. Een doeltreffende aanpak vereist aantoonbare onderzoeksresultaten, een duidelijke juridische basis en consistente communicatie met alle betrokkenen. Voor LVV ligt er daarom een belangrijke taak om de beschikbare informatie inzichtelijk te maken en uit te leggen hoe de genomen maatregelen tot stand zijn gekomen. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen bevestigde besmettingen, vermoedens en preventieve maatregelen. Zonder dat onderscheid kan de samenleving moeilijk beoordelen hoe ernstig de situatie is en welke risico’s daadwerkelijk bestaan. De pluimveesector heeft bovendien behoefte aan duidelijkheid over de gevolgen van de maatregelen. Ondernemers moeten weten welke regels gelden, welke verplichtingen zij hebben en op welke informatie zij hun bedrijfsvoering kunnen baseren. De regering moet de kritiek in DNA dan ook aangrijpen om haar aanpak controleerbaar te maken. De bescherming van de volksgezondheid is een zwaarwegend belang, maar mag geen reden zijn om transparantie en wettelijke verantwoording naar de achtergrond te schuiven. Zonder openheid over onderzoek, besluitvorming en veiligheidsrisico’s dreigt de onzekerheid rond vogelgriep uit te groeien tot een bredere vertrouwenscrisis tussen overheid, pluimveesector en samenleving.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
