Met de bekrachtiging van de gewijzigde merkenwet heeft president Simons een juridische achterstand in Suriname aangepakt die de groeiende dienstensector jarenlang parten heeft gespeeld. Sinds 9 oktober 2026 kunnen ook dienstverlenende bedrijven hun merken officieel laten registreren en juridisch beschermen. De wetswijziging is een noodzakelijke modernisering, maar mag niet worden gepresenteerd als een volledige oplossing voor de gebrekkige bescherming van intellectueel eigendom in het land. De wet werd op 6 oktober door Simons bekrachtigd en op 8 oktober gepubliceerd in het Staatsblad van de Republiek Suriname. Daarmee is het Reglement Industriële Eigendom Suriname 1912 aangepast aan de economische realiteit van de huidige tijd. Dat een regeling uit 1912 zo lang onvoldoende rekening hield met de bescherming van dienstmerken, onderstreept hoe traag de modernisering van het juridische ondernemingsklimaat is verlopen. Tot nu toe konden ondernemers die hun diensten onder een herkenbare naam of een specifiek logo aanboden, niet op dezelfde wijze als producenten gebruikmaken van merkregistratie. Zij waren grotendeels aangewezen op bescherming via handelsnamen en bepalingen over onrechtmatige daad.
Die alternatieven boden niet altijd voldoende rechtszekerheid, vooral wanneer concurrenten vergelijkbare namen of tekens gebruikten. Met de wetswijziging wordt deze ongelijkheid formeel aangepakt. Banken, verzekeringsmaatschappijen, hotels, reisbureaus, transportbedrijven, schoonmaakbedrijven, accountants en advocaten krijgen de mogelijkheid hun dienstmerken in te schrijven bij het Bureau Intellectuele Eigendom (BIE). Een geregistreerd merk kan de juridische positie van een onderneming versterken wanneer derden zonder toestemming identieke of overeenstemmende tekens gebruiken en daardoor verwarring kunnen veroorzaken. De uitbreiding van de registratiemogelijkheden is een belangrijke stap, maar registratie alleen garandeert geen volledige bescherming. De juridische beoordeling blijft afhankelijk van onder meer het onderscheidend vermogen van een merk, het risico op verwarring en eventuele oudere rechten. Ondernemers zullen bovendien moeten begrijpen welke bescherming hun registratie daadwerkelijk biedt en welke stappen zij kunnen ondernemen bij een inbreuk. Daarmee ontstaat ook een verantwoordelijkheid voor de overheid. Een wettelijk recht heeft beperkte praktische waarde wanneer ondernemers niet weten hoe zij het moeten aanvragen, wanneer procedures onduidelijk zijn of wanneer handhaving moeilijk bereikbaar blijft.
De wetswijziging maakt registratie mogelijk, maar vormt op zichzelf geen bewijs dat het BIE voldoende capaciteit, middelen en deskundigheid heeft om de uitbreiding efficiënt uit te voeren. De omvang van de potentiële doelgroep maakt die uitdaging aanzienlijk. Volgens de memorie van toelichting telde Suriname op basis van gegevens uit de Census van 2016 ongeveer 9.500 dienstverleners. Dat cijfer mag niet worden verward met een actuele telling voor 2026. Het geeft hooguit een historische indicatie van de omvang van de sector. Zonder recentere gegevens blijft onduidelijk hoeveel ondernemingen daadwerkelijk in aanmerking komen, hoeveel belangstelling voor registratie bestaat en welke administratieve belasting de nieuwe regeling met zich mee kan brengen. Voor ondernemers met bestaande merkregistraties of lopende aanvragen voorziet de wet in een eenmalige termijn van negen maanden na de inwerkingtreding om hun registratie te wijzigen of uit te breiden met dienstenklassen. Zij moeten aantonen dat het merk daadwerkelijk voor de betreffende diensten wordt gebruikt. Facturen, overeenkomsten en opdrachtbevestigingen kunnen daarvoor als bewijs dienen. De gebruikelijke registratiekosten blijven verschuldigd.
Deze overgangsregeling kan bestaande ondernemers helpen, maar brengt ook praktische verplichtingen met zich mee. Vooral kleinere bedrijven beschikken niet altijd over uitgebreide administraties of juridische ondersteuning. Wanneer de overheid de nieuwe mogelijkheden onvoldoende bekendmaakt en de bewijsvereisten niet helder toelicht, bestaat het risico dat juist ondernemers die van de hervorming zouden moeten profiteren, buiten de boot vallen. De termijn van negen maanden maakt tijdige informatievoorziening daarom noodzakelijk. Heldere richtlijnen, toegankelijke aanvraagprocedures en een goed bereikbare dienstverlening van het BIE zijn geen bijkomstigheden, maar voorwaarden voor een werkbare invoering. Een andere verandering is de voorgenomen openbare beschikbaarheid van geregistreerde merken via de website van het BIE. De publicatie van gegevens over merkhouders, producten of diensten, registratiedata en inschrijvingsnummers kan de transparantie vergroten en ondernemers helpen bestaande rechten te controleren. Het effect daarvan hangt echter af van de volledigheid, actualiteit en toegankelijkheid van het register. Ook de bevoegdheid van de verantwoordelijke minister om registratiekosten en andere vergoedingen bij beschikking vast te stellen, verdient aandacht.
Hoewel de wet de categorieën waarvoor kosten verschuldigd zijn vastlegt, kan de hoogte van die kosten de toegankelijkheid van merkbescherming beïnvloeden. Zonder inzicht in de concrete tarieven en de financiële draagkracht van kleinere ondernemingen kan niet worden vastgesteld in hoeverre registratie voor alle dienstverleners betaalbaar zal zijn. De memorie van toelichting verwacht bovendien financiële voordelen voor de staat. Die verwachting is geen garantie op extra inkomsten. Het uiteindelijke resultaat zal mede afhangen van het aantal aanvragen, de naleving van procedures en de uitvoeringskosten. De gewijzigde merkenwet brengt Suriname juridisch dichter bij de economische werkelijkheid van een dienstgerichte samenleving. De hervorming herstelt een duidelijke tekortkoming in de bestaande wetgeving, maar het succes ervan zal niet uitsluitend worden bepaald door de ondertekening en publicatie van de wet. Doorslaggevend worden de kwaliteit van de uitvoering, de toegankelijkheid van registratie, de transparantie van het BIE en de daadwerkelijke mogelijkheid om merkrechten te handhaven. Zonder die voorwaarden dreigt de wetswijziging vooral een formele verbetering te blijven. Met effectieve uitvoering kan zij daarentegen uitgroeien tot een instrument dat ondernemerschap ondersteunt, concurrentie eerlijker maakt en de rechtszekerheid in Suriname versterkt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
