Achter elke gekapte boom, omstreden mijnconcessie en betwist stuk grond schuilt steeds vaker een strijd die levens kost, want in 2025 werden wereldwijd ten minste 124 verdedigers van land, natuur en leefgebieden vermoord. Het aantal ligt lager dan de 142 moorden en vier gedwongen verdwijningen in 2024 en de 196 moorden in 2023, maar de daling biedt weinig reden tot geruststelling. Veel gevallen blijven verborgen door angst, repressie, gewapende conflicten en het ontbreken van betrouwbare registratie.
Sinds 2012 zijn wereldwijd 2.375 moorden en verdwijningen van deze verdedigers vastgelegd, al ligt het werkelijke aantal vermoedelijk aanzienlijk hoger. De slachtoffers zijn vaak mensen die hun gemeenschap beschermen tegen vernietiging van bossen, vervuiling van rivieren, roofbouw en gedwongen verlies van grond. Inheemse personen vormden 43 procent van de vermoorde verdedigers en twaalf procent van de slachtoffers was vrouw.
Latijns Amerika droeg met 105 moorden, goed voor 85 procent van het wereldwijde totaal, opnieuw de zwaarste last van dit geweld. Colombia stond voor het vierde jaar op rij bovenaan met 39 moorden, gevolgd door Brazilië met 26 slachtoffers en Honduras met twaalf. In de Filipijnen werden eveneens twaalf verdedigers vermoord, vooral inheemse bewoners en kleinschalige boeren, terwijl daarnaast zeven gedwongen verdwijningen werden gemeld.
Grondgeschillen vormden de belangrijkste voedingsbodem voor het geweld, omdat de strijd om territorium rechtstreeks raakt aan inkomsten, macht en natuurlijke rijkdommen. Mijnbouw werd met elf moorden de meest genoemde economische aanjager, gevolgd door houtkap met acht gevallen en landbouwactiviteiten met zes slachtoffers. Meer dan een derde van alle onderzochte moorden had vermoedelijke banden met georganiseerde misdaad of ingehuurde schutters.
Kleinschalige boeren, inheemse gemeenschappen en Afro afstammelingen vormden samen meer dan driekwart van de slachtoffers. Zij staan vaak tegenover een combinatie van commerciële belangen, zwakke instellingen, lokale machtsgroepen en overheden die bescherming beloven maar onvoldoende handhaven. Ook intimidatie, lastercampagnes, valse aanklachten, digitale aanvallen en surveillance maken deel uit van een bredere strategie om verzet de mond te snoeren.
De druk op maatschappelijke organisaties neemt tegelijk toe doordat landen regels invoeren die financiering en bewegingsruimte van burgergroepen beperken. Peru, Ecuador en El Salvador namen vorig jaar maatregelen die het werk van deze organisaties verder kunnen bemoeilijken. Wereldwijde ontwikkelingshulp daalde in 2025 met 23 procent, de grootste jaarlijkse terugval ooit gemeten, waardoor gemeenschappen en mensenrechtenorganisaties nog minder middelen hebben om bescherming te organiseren.
Ook milieuverslaggevers lopen steeds vaker gevaar omdat hun onderzoek raakt aan illegale goudwinning, houtkap, vervuiling, stroperij en machtige ondernemingen. In de afgelopen vijftien jaar werden wereldwijd minstens 749 journalisten en nieuwsorganisaties die over milieukwesties berichtten getroffen door geweld, arrestaties, online intimidatie of juridische aanvallen. De aanval op een boswachter, dorpsleider of verslaggever is daarmee ook een aanval op het recht van samenlevingen om te weten wat er met hun leefomgeving gebeurt.
Suriname kan uit deze harde werkelijkheid afleiden dat economische groei alleen geloofwaardig blijft wanneer gemeenschappen vroegtijdig worden gehoord, grondenrechten helder zijn vastgelegd en vergunningen controleerbaar worden verleend. Sterke bescherming voor lokale bewoners, inheemse en tribale gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en onderzoeksjournalisten voorkomt dat ontwikkeling verandert in een strijd zonder gelijke kansen. Transparantie rond mijnbouw, houtkap, infrastructuur en grote landbouwprojecten moet daarom een voorwaarde zijn en geen bijzaak.
Een juridisch kader met toegang tot milieuinformatie, publieke inspraak en onafhankelijke rechtspraak kan de ruimte voor geweld aanzienlijk verkleinen. De regionale Escazú overeenkomst biedt daarvoor een belangrijk uitgangspunt, omdat zij landen verplicht om burgers toegang te geven tot informatie, participatie en milieurechtvaardigheid. Zolang winst zwaarder weegt dan bescherming, blijven degenen die hun grond en natuur verdedigen het hoogste offer betalen.
Het hele onderzoek Defenders Annual Report 2026 kunt u hier lezen
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
