De gezondheidszorg kan niet functioneren op basis van goede bedoelingen, politieke verklaringen en de hoop dat het licht blijft branden. Toch lijkt dat steeds meer de harde realiteit te worden, nu Suriname opnieuw wordt geconfronteerd met een ernstig energieprobleem en loadshedding. Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid (VWA) André Misiekaba stelt dat cruciale diensten binnen de gezondheidszorg zoveel mogelijk moeten worden gevrijwaard van stroomonderbrekingen. Een terechte uitspraak, maar tegelijkertijd ook een pijnlijke erkenning dat de continuïteit van essentiële zorg kennelijk afhankelijk is van afspraken met de Energiebedrijven Suriname (EBS). Misiekaba zegt dat de regering hierover in gesprek is met EBS en dat strategische zorginstellingen bij noodzakelijke loadshedding zoveel mogelijk buiten de geplande onderbrekingen moeten blijven. Voor de minister is loadshedding voor cruciale diensten een ‘no-go’. Dat klinkt duidelijk, maar woorden alleen houden een intensivecareafdeling, operatiekamer of medische apparatuur niet draaiende.
Juist daar ligt het probleem. Een ziekenhuis kan niet worden bestuurd alsof het een winkel, kantoor of gewone overheidsdienst is. Wanneer in een ziekenhuis de stroom uitvalt, gaat het niet alleen om ongemak of tijdelijk productiviteitsverlies. Het kan direct gevolgen hebben voor patiënten, medische apparatuur, laboratoria, koelsystemen, communicatiemiddelen en andere vitale processen. In bepaalde situaties kan een stroomonderbreking zelfs een directe bedreiging vormen voor mensenlevens. Dat maakt het onaanvaardbaar wanneer de bescherming van de gezondheidszorg uitsluitend afhankelijk wordt gemaakt van de bereidheid van EBS om bepaalde instellingen van het afschakelschema uit te zonderen. Een moderne gezondheidszorg hoort niet te functioneren met de gedachte dat de stroomvoorziening misschien wordt gegarandeerd. Die garantie hoort structureel te zijn. Tegelijkertijd kan ook de zorgsector zelf niet achteroverleunen. Misiekaba legt terecht een deel van de verantwoordelijkheid bij strategische en cruciale zorginstellingen.
Instellingen die een essentiële functie vervullen, zouden volgens hem moeten beschikken over een eigen noodvoorziening, zoals een generator. Dat is geen luxe en ook geen overbodige investering. Het is een basisvoorwaarde voor bedrijfszekerheid wanneer de reguliere energievoorziening onbetrouwbaar is. Het is echter veelzeggend dat de minister niet direct kon aangeven of alle strategische zorginstellingen daadwerkelijk over een dergelijke back-upvoorziening beschikken. Hij heeft aangegeven dit nader te zullen nagaan. Juist dat gegeven zou alarmbellen moeten doen afgaan. Wanneer de continuïteit van de gezondheidszorg op het spel staat, behoort vooraf exact bekend te zijn welke instellingen over noodstroom beschikken, welke capaciteit beschikbaar is, hoe lang die capaciteit kan worden ingezet en of de installaties daadwerkelijk operationeel zijn. Een generator is immers geen garantie voor continuïteit. Noodvoorzieningen moeten onderhouden, getest en onmiddellijk inzetbaar zijn. Brandstof moet beschikbaar zijn en personeel moet weten wat te doen wanneer de reguliere stroomvoorziening wegvalt. Zonder die voorbereiding blijft een back-upsysteem slechts een geruststellend verhaal. De huidige energieproblematiek legt daarmee niet alleen een probleem bij EBS bloot, maar ook een bredere zwakte in de planning van de gezondheidszorg.
Een land dat zijn ziekenhuizen en andere cruciale zorginstellingen onvoldoende beschermt tegen stroomuitval, neemt een groot risico. De samenleving mag niet worden geconfronteerd met een situatie waarin medische zorg stilvalt omdat een elektriciteitsnet onder druk staat. De verantwoordelijkheid ligt daarom op meerdere niveaus. EBS moet ervoor zorgen dat strategische zorginstellingen zoveel mogelijk buiten loadshedding blijven. De regering moet duidelijke prioriteiten stellen en toezicht houden op de naleving daarvan. En zorginstellingen moeten aantoonbaar beschikken over betrouwbare noodvoorzieningen. Wat nu vooral nodig is, zijn geen geruststellende verklaringen, maar concrete garanties en controle. Er moet inzicht komen in welke instellingen kwetsbaar zijn, welke noodvoorzieningen ontbreken en welke maatregelen onmiddellijk worden genomen. De bescherming van de gezondheidszorg mag niet pas worden geregeld wanneer de volgende stroomonderbreking zich aandient. De stroomvoorziening van een ziekenhuis behoort uiteindelijk net zo essentieel te worden behandeld als de zorg die binnen de muren wordt verleend. Wie de gezondheidszorg werkelijk als een cruciale publieke dienst beschouwt, moet ervoor zorgen dat het licht blijft branden wanneer patiënten het zich het minst kunnen veroorloven dat het uitgaat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
