Suriname moet wakker worden. Niet morgen, niet wanneer de problemen volledig zijn geëscaleerd, maar nu. Het land kan zich niet langer de luxe permitteren om te doen alsof alles normaal is, terwijl zich op verschillende fronten problemen opstapelen die rechtstreeks raken aan het dagelijks leven van iedere burger. De werkelijkheid laat zich niet wegpoetsen met politieke verklaringen, mooie beloften of tijdelijke maatregelen. Neem de elektriciteitsvoorziening. Loadshedding en stroomtekorten zijn geen natuurverschijnsel waar Surinamers zich maar bij moeten neerleggen. Het zijn signalen van een structureel probleem dat jarenlang onvoldoende is aangepakt. Volgens de minister is ongeveer USD 500 miljoen nodig om het elektriciteitstekort de komende jaren aan te pakken. Dat bedrag maakt duidelijk hoe groot de achterstand inmiddels is geworden. Een land dat zijn economie wil laten groeien, bedrijven wil aantrekken en werkgelegenheid wil creëren, kan zich geen energievoorziening veroorloven die voortdurend onder druk staat. Ook het onderwijs staat onder druk. De gezondheidszorg blijft geconfronteerd met uitdagingen. Veiligheid vraagt voortdurende aandacht. Voedselveiligheid verdient veel meer dan incidentele bezorgdheid wanneer ergens een probleem wordt ontdekt. En ondertussen beschikken wij over natuurlijke hulpbronnen die enorme mogelijkheden bieden, maar waarvan het beheer bepalend zal zijn voor de toekomst van Suriname. Daar ligt misschien wel de grootste verantwoordelijkheid van deze generatie, ervoor zorgen dat de rijkdommen van vandaag niet worden opgeofferd voor kortetermijnpolitiek, terwijl toekomstige generaties met de rekening blijven zitten.
Een samenleving die pas reageert wanneer problemen zichtbaar ontploffen, loopt voortdurend achter de feiten aan. De zorgen over voedselveiligheid en de stijging van soa’s onder jongeren zijn daar voorbeelden van. Preventie lijkt in Suriname nog te vaak het achtergesteld kindje. We wachten totdat cijfers alarmerend worden, totdat ouders zich massaal zorgen maken, totdat ziekenhuizen onder druk komen te staan of totdat een probleem niet langer te negeren valt. Daarna volgen onderzoeken, commissies, verklaringen en voornemens. Ook economisch moeten we eerlijk durven kijken naar de werkelijkheid. Een salarisverhoging van 15 procent voor landsdienaren kan op korte termijn verlichting bieden. Zeker in een periode waarin gezinnen worstelen met stijgende prijzen, is extra inkomen welkom. De regering heeft deze verhoging afgesproken met ingang van eind september. Maar een hoger salaris betekent niet automatisch een hogere levensstandaard. Als prijzen van voedsel, transport, huisvesting, nutsvoorzieningen en andere basisbehoeften sneller stijgen dan de inkomens, kan een loonsverhoging uiteindelijk grotendeels verdampen. In de supermarkt, bij de pomp en aan het einde van de maand kan de werkelijkheid er echter heel anders uitzien. Daarom moet het debat verder gaan dan het percentage van de salarisverhoging. Het gaat uiteindelijk om koopkracht. Het gaat om wat een werknemer daadwerkelijk overhoudt nadat de vaste lasten zijn betaald. Een regering die werkelijk verbetering wil brengen in het leven van burgers, moet niet alleen kijken naar wat er op de loonstrook bijkomt, maar ook naar wat er vervolgens uit de portemonnee verdwijnt. Dit is bovendien geen moment om alles af te schuiven op politieke tegenstanders. Regering, parlement, bedrijfsleven en samenleving dragen ieder hun verantwoordelijkheid.
De regering moet leveren. Het parlement moet controleren. De oppositie moet niet alleen kritiek leveren, maar ook met serieuze alternatieven komen. En de samenleving moet ophouden met kritiekloos accepteren van alles wat vanuit de politiek wordt gepresenteerd. Democratie betekent meer dan één keer per zoveel jaar stemmen. Een samenleving die zwijgt wanneer beleid tekortschiet, maakt het uiteindelijk gemakkelijker voor bestuurders om onvoldoende te presteren. Wie applaudisseert voor iedere belofte zonder te controleren of die belofte wordt waargemaakt, draagt indirect bij aan het probleem. Suriname heeft geen gebrek aan plannen, toespraken en aankondigingen. Wat ontbreekt, is op veel momenten de overtuigende uitvoering. Burgers hebben geen behoefte aan nog meer woorden. Zij willen resultaten zien. Kijk niet alleen naar wat vandaag wordt beloofd, maar vooral naar wat morgen daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Vraag rekenschap van miljardeninvesteringen. Volg wat er gebeurt met onze natuurlijke hulpbronnen. Kijk kritisch naar de kwaliteit van onderwijs en gezondheidszorg. Eis structurele oplossingen voor de energievoorziening. Blijf alert op voedselveiligheid en volksgezondheid. En laat niemand ons wijsmaken dat kritiek automatisch betekent dat men tegen Suriname is. Kritiek is noodzakelijk wanneer het land dreigt af te glijden. Stilte is geen loyaliteit. Wegkijken is geen saamhorigheid. En politieke gehoorzaamheid is geen oplossing. Suriname is van ons allemaal. Daarom moeten wij allemaal wakker blijven. Want wanneer wij vandaag zien dat zaken verkeerd dreigen te gaan en vervolgens zwijgen, mogen we morgen niet doen alsof niemand het had kunnen zien aankomen. Word wakker, Suriname, minder beloften. Meer verantwoordelijkheid. Minder politiek theater, meer resultaten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
