De discussie over mijnbouwconcessies aan personen uit de politieke kring van vicepresident Ronnie Brunswijk dreigt opnieuw te worden gereduceerd tot een kwestie van sociale media, terwijl de werkelijke kwestie veel dieper ligt. Minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen noemt de kritiek op de uitgifte van concessies aan vrienden, familie en aan Brunswijk zelf vooral een vorm van selectieve verontwaardiging. Daarmee lijkt de minister vooral de aandacht weg te willen trekken van de kern, wie beschikt over natuurlijke hulpbronnen, onder welke voorwaarden en waarom blijven bepaalde namen jarenlang terugkomen in de mijnbouwsector. Volgens Abiamofo is het algemeen bekend dat Brunswijk al jarenlang beschikt over de concessies waarover nu ophef is ontstaan. Het zouden geen nieuwe concessies zijn en bovendien gaat het volgens hem om kleinschalige mijnbouw. Daarmee probeert de minister de politieke gevoeligheid van de kwestie aanzienlijk te verkleinen. Maar het feit dat iets al jaren bekend is, maakt het nog niet automatisch transparant, rechtvaardig of maatschappelijk aanvaardbaar. Als concessies inderdaad al langer dan tien jaar op naam van Brunswijk staan, roept dat juist vragen op over de manier waarop achtereenvolgende regeringen met deze vergunningen zijn omgegaan. Abiamofo stelt dat verschillende ministers zijn gekomen en gegaan en dat concessies voor Brunswijk in die periode zijn verlengd.
Daarmee wordt onbedoeld een veel groter probleem blootgelegd, een systeem waarin politieke machtsverhoudingen kennelijk jarenlang kunnen doorwerken, ongeacht welke regering aan de macht is. Dat de concessies oorspronkelijk op naam van Brunswijk stonden voordat hij vicepresident werd, is op zichzelf geen vrijbrief. De politieke context verandert immers zodra iemand een hoge staatsfunctie bekleedt. De samenleving mag dan extra scherp kijken naar zakelijke belangen, natuurlijke hulpbronnen en mogelijke belangenverstrengeling. Juist van een vicepresident mag worden verwacht dat iedere schijn van bevoordeling wordt vermeden. Abiamofo zegt dat Brunswijk hem bij zijn aantreden als vicepresident heeft aangegeven dat derden de concessies zouden aanvragen. Volgens de minister is dat vervolgens ook gebeurd. Die uitleg maakt de zaak echter niet vanzelfsprekend minder gevoelig. Wanneer iemand die een politieke toppositie bekleedt zijn bestaande economische belangen laat voortzetten via derden, ontstaat minstens de noodzaak voor maximale transparantie. De overheid moet dan kunnen aantonen dat de procedures objectief, controleerbaar en voor iedereen gelijk zijn toegepast. De verwijzing naar klein mijnbouw verandert daar weinig aan. Volgens Abiamofo betekent dit dat maximaal 200 hectare gedurende maximaal twee jaar mag worden geëxploiteerd. Dat klinkt overzichtelijk, maar natuurlijke hulpbronnen blijven natuurlijke hulpbronnen, ongeacht het etiket dat eraan wordt gegeven. Honderden hectares grond kunnen economische waarde vertegenwoordigen en hebben bovendien gevolgen voor het milieu, lokale gemeenschappen en de verdeling van staatsinkomsten.
Het meest opvallende in de verklaring van de minister is misschien wel de verschuiving van verantwoordelijkheid. Abiamofo benadrukt dat het niet zijn zaak is wanneer Brunswijk op sociale media met goud pronkt. Formeel kan dat zo worden gesteld. Maar politiek gezien is de zaak veel minder eenvoudig. Wanneer een invloedrijke vicepresident zichtbaar wordt geassocieerd met goudwinning en tegelijk zijn naam of zijn directe omgeving voorkomt in discussies over mijnbouwconcessies, kan een minister van Natuurlijke Hulpbronnen zich niet beperken tot de mededeling dat sociale mediaposts niet zijn verantwoordelijkheid zijn. De kern van goed bestuur is niet alleen handelen wanneer iets juridisch verboden is. Goed bestuur betekent ook voorkomen dat de samenleving de indruk krijgt dat politieke macht en economische belangen elkaar versterken. Daarom is het argument van selectieve verontwaardiging onvoldoende. Natuurlijk kan het voorkomen dat politieke tegenstanders bepaalde kwesties selectief aangrijpen. Maar dat ontslaat de regering niet van de plicht om volledige openheid te geven. Transparantie hoeft niet afhankelijk te zijn van de vraag wie er op sociale media verontwaardigd is. Als de concessies rechtmatig zijn verstrekt, verlengd en overgedragen, zou het juist eenvoudig moeten zijn om daar helderheid over te geven.
Wie was de oorspronkelijke concessiehouder, wanneer zijn de concessies verleend, wanneer zijn ze verlengd, aan wie zijn ze momenteel verbonden, welke voorwaarden gelden en welke inkomsten vloeien naar de staat? Zulke informatie zou de discussie aanzienlijk zuiverder maken dan het afdoen van kritiek als sociale media ophef. De regering kan zich niet blijven verschuilen achter het argument dat iedereen het al wist. Bekendheid is geen synoniem voor legitimiteit. Het feit dat iets jarenlang gebeurt zonder grote politieke consequenties, bewijst evenmin dat het systeem eerlijk functioneert. De discussie over mijnbouwconcessies gaat uiteindelijk over meer dan Ronnie Brunswijk, David Abiamofo of sociale media. Het gaat over de geloofwaardigheid van het staatsbestuur en over de vraag of de natuurlijke rijkdommen van Suriname worden beheerd in het algemeen belang. Wie publieke middelen en natuurlijke hulpbronnen beheert, moet bereid zijn zich publiekelijk te verantwoorden. Niet pas wanneer de kritiek losbarst, maar juist daarvoor. De bevolking heeft recht op een systeem waarin politieke connecties geen voordeel opleveren en waarin concessies niet worden gezien als een verlengstuk van politieke macht. Selectieve verontwaardiging kan een handige politieke kwalificatie zijn, maar het mag geen rookgordijn worden waarachter gebrek aan transparantie verdwijnt. Juist wanneer dezelfde namen jarenlang terugkeren in een sector waarin miljarden aan natuurlijke rijkdommen omgaan, is meer openheid nodig, niet minder.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
