Dat vuilophaalbedrijven in Suriname in sommige gevallen al acht maanden wachten op betaling voor diensten die zij hebben geleverd, is meer dan een administratieve vertraging. Het is een schrijnend voorbeeld van een overheid die wel verwacht dat ondernemers hun verplichtingen nakomen, maar zelf steeds vaker moeite heeft om haar eigen financiële verplichtingen tijdig na te komen. Ondertussen moet het afval wel worden opgehaald, moeten werknemers worden betaald, moeten voertuigen rijden en moet brandstof worden aangeschaft. De rekening blijft echter liggen. Volgens Anwar Moenne, directeur van Openbaar Groen en Afvalbeheer (OGA), heeft zijn organisatie haar administratieve werkzaamheden afgerond. De documenten zijn doorgestuurd naar het ministerie van Financiën en Planning en daar ligt volgens hem nu de verdere afhandeling. Daarmee wordt opnieuw een bekend patroon zichtbaar, de ene overheidsinstantie wijst naar de andere, terwijl de ondernemer die op zijn geld wacht ondertussen de financiële gevolgen draagt.
De betalingsachterstanden verschillen per aannemer. Sommige bedrijven wachten drie tot vier maanden, andere maar liefst acht maanden. Dat zijn geen normale betalingstermijnen voor ondernemingen die dagelijks publieke diensten uitvoeren. Het gaat om bedrijven die worden ingeschakeld door de overheid en vervolgens zelf hun personeel, onderhoud, brandstof en andere operationele kosten moeten financieren. Wanneer de overheid maandenlang niet betaalt, wordt het bedrijfsrisico feitelijk afgewenteld op de aannemer. Het meest zorgwekkende is dat dit kennelijk als een beheersbaar probleem wordt gepresenteerd. Moenne verwacht niet dat de vuilophaal op korte termijn direct in gevaar komt. Dat mag echter geen reden zijn om de ernst van de situatie te bagatelliseren. Dat bedrijven ondanks maandenlange betalingsachterstanden blijven doorwerken, betekent niet dat het systeem gezond is. Het betekent vooral dat deze ondernemers voorlopig bereid of gedwongen zijn het financiële risico te dragen.
Een overheid die structureel te laat betaalt, brengt uiteindelijk niet alleen ondernemers in problemen, maar bedreigt ook de continuïteit van publieke dienstverlening. Vandaag gaat het om vuilophaalbedrijven. Morgen kunnen andere aannemers of dienstverleners met dezelfde problemen worden geconfronteerd. Zodra bedrijven hun leveranciers niet meer kunnen betalen, lonen niet meer kunnen uitkeren of hun wagenpark niet meer kunnen onderhouden, komt de dienstverlening vanzelf onder druk te staan. Daar komt bij dat OGA tegelijkertijd met andere problemen worstelt. Regen maakt bepaalde zandwegen onbegaanbaar voor grote vuilniswagens, waardoor kleinere voertuigen en pick-ups moeten worden ingezet. Illegale vuilstortplaatsen zorgen voor extra kosten en vragen capaciteit die elders hard nodig is. Ook op de stortplaats Ornamibo werd brand gesticht, waarna camera’s zijn geplaatst en een politieonderzoek loopt. Het is positief dat OGA de controle probeert te verbeteren. GPS-systemen op vrijwel alle vuilniswagens kunnen helpen om routes en prestaties beter te controleren. Cameratoezicht bij Ornamibo kan bijdragen aan het bestrijden van misbruik.
Ook registratie van schoonmaakbedrijven en betere afvalscheiding zijn noodzakelijk. Maar controle en registratie lossen het fundamentele financiële probleem niet op. De overheid kan burgers terecht aanspreken op illegale dumping en het correct aanbieden van afval. Burgers hebben inderdaad een verantwoordelijkheid. Maar de overheid heeft een minstens zo grote verantwoordelijkheid, betalen voor diensten die zij heeft besteld en ontvangen. Het argument dat de overheid niet overal kan komen mag evenmin worden gebruikt als excuus voor gebrekkige dienstverlening. Een moderne afvalverwerking vereist planning, financiering, toezicht en handhaving. Zonder structurele betalingen blijft iedere verbetering kwetsbaar. Acht maanden wachten op betaling voor geleverde overheidsdiensten hoort geen normale situatie te zijn. Het is een signaal van financiële en bestuurlijke kwetsbaarheid. Zolang ministeries blijven doorschuiven met betalingen en ondernemers het tekort moeten voorfinancieren, wordt de schijn van continuïteit in stand gehouden. Afval verdwijnt niet omdat de overheid haar rekeningen niet betaalt. Het probleem blijft liggen. Net als de rekening.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
