Met een snel vergrijzende bevolking, afnemende geboortecijfers, veranderende gezinnen en toenemende migratiepatronen staat Latijns Amerika en het Caribisch gebied voor een ingrijpende maatschappelijke verschuiving die niet langer met losse sociale programma’s of tijdelijke noodmaatregelen kan worden opgevangen, omdat de druk tegelijk voelbaar wordt op werkgelegenheid, zorg, pensioenen, onderwijs, huisvesting en de financiële ruimte van overheden.
Tijdens de regionale conferentie over bevolking en ontwikkeling in Montevideo hebben landen daarom uitgesproken dat democratie, mensenrechten en internationale samenwerking niet slechts politieke begrippen mogen blijven, maar de basis moeten vormen voor beleid dat demografische verandering omzet in meer sociale zekerheid, gelijke kansen en duurzame economische ontwikkeling voor bevolkingsgroepen die nu nog te vaak buiten beeld blijven.
De deelnemende landen bevestigden opnieuw het Montevideo Consensus als regionaal kompas voor bevolkingsbeleid. Dertien jaar na de vaststelling van deze agenda blijft de opdracht hetzelfde, maar de urgentie is groter geworden. Overheden moeten beloften vertalen in uitvoerbare maatregelen, voldoende begrotingsmiddelen en instellingen die niet alleen plannen maken, maar ook toezicht houden op de uitvoering.
Aanhoudende armoede en grote verschillen tussen stedelijke gebieden, het binnenland en kwetsbare gemeenschappen maken de demografische werkelijkheid extra ingewikkeld. Een ouder wordende bevolking verhoogt de vraag naar gezondheidszorg, pensioenen en dagelijkse ondersteuning, terwijl jonge gezinnen, migranten en alleenstaande ouders vaak juist minder bescherming hebben tegen inkomensverlies, slechte huisvesting en beperkte toegang tot onderwijs.
De bijeenkomst bracht vertegenwoordigers van 29 lidstaten en geassocieerde staten samen, naast twaalf organisaties uit het systeem van de Verenigde Naties, parlementariërs, onderzoekers, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Bijna achthonderd deelnemers bespraken hoe bevolkingsverandering niet als een onafwendbaar probleem moet worden behandeld, maar als een mogelijkheid om economieën inclusiever en beter voorbereid te maken.
Bijzondere aandacht ging uit naar gendergelijkheid en de positie van Afro afstammelingen, inheemse volken, migranten, mensen met een beperking en dakloze personen. Deze groepen lopen vaker tegen meerdere vormen van uitsluiting aan en worden het hardst geraakt wanneer sociale voorzieningen onder druk komen te staan of beleid onvoldoende rekening houdt met verschillen in inkomen, woonplaats en toegang tot publieke diensten.
De discussie over demografie raakt daarmee rechtstreeks aan de kwaliteit van bestuur. Zonder betrouwbare bevolkingsgegevens, sterke zorgstelsels, degelijk onderwijs en bescherming van arbeidsrechten kunnen landen moeilijk vooruitplannen, zeker wanneer minder werkenden moeten bijdragen aan de kosten van een groeiende groep ouderen en kwetsbare huishoudens.
Uruguay blijft de komende twee jaar voorzitter van het regionale overlegorgaan, met Bolivia, Costa Rica, Cuba, Guatemala, Guyana, Jamaica en Mexico als vicevoorzitters. Die samenstelling biedt het Caribisch gebied opnieuw ruimte om eigen prioriteiten op de agenda te zetten, vooral rond migratie, ouderenzorg, jongerenbeleid en de betaalbaarheid van sociale bescherming in kleine economieën.
Ook in Suriname groeit het belang van beleid dat verder reikt dan de jaarlijkse begroting, omdat emigratie, veranderende gezinnen, een verouderende bevolking en druk op zorg en pensioenen alleen beheersbaar blijven wanneer bevolkingsdata, kinderopvang, scholing, preventieve zorg en inkomensbescherming tijdig met elkaar worden verbonden.
De echte test volgt daarom niet in vergaderzalen, maar in de vraag of regeringen bereid zijn middelen vrij te maken en instellingen voldoende kracht te geven om hun beloften waar te maken, want zonder die stap dreigt demografische verandering vooral zichtbaar te worden als een dure crisis die al jaren voorspeld had kunnen worden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
