Goede plannen in het binnenland stranden te vaak. Het zonnepaneelproject in Botopasi en omgeving dreigt nu hetzelfde lot te ondergaan door slecht onderhoud en onduidelijke verantwoordelijkheden. Terwijl op papier wordt gesproken over elektrificatie en vooruitgang, zit een gemeenschap van naar verluidt twaalf tot dertien dorpen nog altijd met een fundamenteel probleem, er is geen betrouwbare toegang tot elektriciteit. Tijdens zijn werkbezoek aan Botopasi op kreeg vicepresident Gregory Rusland van de gemeenschap zelf te horen dat het zonnepaneelsysteem niet naar behoren functioneert. De installatie levert kennelijk niet de benodigde elektriciteit en daardoor moeten nog steeds generatoren worden ingezet om de accu’s op te laden. Zelfs dat blijkt geen structurele oplossing, omdat brandstof niet altijd beschikbaar is. Daarmee is de kern van het probleem blootgelegd. Een project dat bedoeld is om dorpen in het binnenland van duurzame elektriciteit te voorzien, is afhankelijk gebleven van dieselgeneratoren en de beschikbaarheid van brandstof. Dat is geen duurzame elektrificatie, maar een noodoplossing die als structureel systeem wordt gepresenteerd. Nog zorgwekkender is dat de problemen kennelijk niet nieuw zijn. Zowel de districtscommissaris als de minister van Natuurlijke Hulpbronnen hebben hierover reeds een schrijven ontvangen.
Toch moest de vicepresident tijdens een krutu rechtstreeks van bewoners vernemen dat de problemen nog altijd bestaan. Dat zegt veel over de afstand tussen beleidsmakers en de dagelijkse werkelijkheid in het binnenland. Het is gemakkelijk om tijdens een werkbezoek begrip te tonen, beloften te doen en te verklaren dat er hard gewerkt zal worden. Maar bewoners van Botopasi hebben weinig aan politieke geruststellingen wanneer zonnepanelen niet functioneren, accu’s niet voldoende worden opgeladen en brandstofvoorziening onzeker blijft. Voor hen is elektriciteit geen beleidsdossier. Het is een basisvoorziening die bepalend is voor onderwijs, communicatie, gezondheidszorg, ondernemerschap en de kwaliteit van het dagelijks leven. De situatie wordt nog schrijnender wanneer de problemen rond elektriciteit worden afgezet tegen de omstandigheden waarin onderwijs moet plaatsvinden. In Botopasi zijn slechts vijf onderwijzerswoningen. Leerkrachten hebben aangegeven dat zij hopen dat de schoolpakketten op tijd worden geleverd. De vicepresident stelde hen gerust met de mededeling dat zaken reeds in de Raad van Ministers zijn goedgekeurd en dat eraan wordt gewerkt om Botopasi vóór 1 oktober 2026 van het nodige te voorzien.
Opnieuw klinkt de taal van plannen, goedkeuringen en toezeggingen. Maar voor een gemeenschap die al jaren met gebrekkige voorzieningen wordt geconfronteerd, is de vraag niet langer of iets is goedgekeurd. De werkelijke maatstaf is of het daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Het bezoek van Rusland heeft in ieder geval één belangrijk punt duidelijk gemaakt, de problemen in Botopasi staan niet op zichzelf. Tijdens zijn tocht langs verschillende dorpen constateerde de vicepresident dat de knelpunten over het algemeen identiek zijn. Het gaat dus niet om één defect zonnepaneel of één tekortkoming in één dorp. Het wijst op een breder structureel probleem in de manier waarop ontwikkeling in het binnenland wordt aangepakt. De uitspraak van Rusland dat het goed is om de problemen zelf te zien en aan te horen, omdat hij dan weet wat er bij de president en ministers besproken moet worden, is op zichzelf positief. Bestuurders moeten inderdaad luisteren naar mensen die dagelijks met gebrekkige voorzieningen leven. Maar luisteren mag geen eindpunt zijn. Het moet het begin zijn van concrete actie, controle en verantwoording. Het binnenland kan niet telkens worden bezocht wanneer problemen zich opstapelen, waarna nieuwe toezeggingen worden gedaan en de aandacht vervolgens weer verschuift naar Paramaribo. Gemeenschappen hebben behoefte aan systemen die functioneren, instanties die reageren en bestuurders die verantwoordelijk blijven totdat problemen daadwerkelijk zijn opgelost.
Het zonnepaneelproject in Botopasi moet daarom niet alleen worden bekeken als een technisch probleem. Het is een testcase voor de geloofwaardigheid van het overheidsbeleid ten aanzien van het binnenland. Als een project voor duurzame energie niet betrouwbaar functioneert en bewoners vervolgens opnieuw afhankelijk worden van generatoren en brandstof, moet serieus worden nagegaan waar het misgaat, bij ontwerp, installatie, onderhoud, financiering, toezicht of uitvoering. Het is hoog tijd dat projecten niet langer worden beoordeeld op de dag waarop ze worden geopend, maar op hun functioneren maanden en jaren daarna. Een zonnepaneel dat officieel is geplaatst maar onvoldoende elektriciteit levert, is geen succes. Een goedgekeurd plan dat niet tijdig wordt uitgevoerd, is geen oplossing. En een belofte zonder zichtbare uitvoering blijft uiteindelijk slechts een belofte. Botopasi en de omliggende dorpen verdienen meer dan een werkbezoek, een krutu en geruststellende woorden. Zij verdienen betrouwbare elektriciteit, adequate onderwijsvoorzieningen en een overheid die niet alleen komt luisteren wanneer de problemen zichtbaar worden, maar ervoor zorgt dat die problemen daadwerkelijk verdwijnen. De belofte om het beter te maken moet daarom eindelijk worden vertaald naar resultaat. Want voor de bewoners van het binnenland is geduld geen elektriciteitsbron en een regeringsbesluit geen garantie dat er morgen licht brandt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
