De Surinaamse regering lijkt eindelijk te erkennen wat voor patiënten allang pijnlijk en duidelijk is, geneesmiddelen zijn geen gewone handelswaar. Wie medicijnen behandelt alsof het een product is dat uitsluitend door vraag en aanbod moet worden geregeld, speelt met de gezondheid van een samenleving. Minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid heeft het parlement meegedeeld dat er wordt gewerkt aan een nieuwe nationale klapper voor medicamenten. Daarmee moet de beschikbaarheid van geneesmiddelen worden verbeterd. Het klinkt als een noodzakelijke koerswijziging, maar tegelijkertijd legt het zaken bloot hoe gebrekkig het beleid tot nu toe is geweest. Volgens Misiekaba zijn de huidige tekorten mede ontstaan doordat de vrije markt een grotere rol kreeg bij de import en distributie van medicijnen. Dat beleid blijkt in de praktijk kwetsbaar. Wanneer commerciële belangen zwaarder wegen dan continuïteit, beschikbaarheid en betaalbaarheid, ontstaat een systeem waarin de patiënt uiteindelijk de rekening betaalt. Een medicijn dat niet beschikbaar is, heeft immers geen waarde voor iemand die het dringend nodig heeft. De minister noemt geneesmiddelen daarom terecht een strategisch goed. Dat betekent echter ook dat de overheid die verantwoordelijkheid niet pas serieus kan nemen wanneer de schappen leeg raken en patiënten van apotheek naar apotheek moeten zoeken.
Strategische goederen vragen om vooruitziend beleid, betrouwbare voorraadplanning, financiële discipline en duidelijke verantwoordelijkheid. Juist op die punten heeft het systeem de afgelopen jaren te veel tekortgeschoten. De voorgestelde nieuwe nationale klapper moet daarom meer zijn dan een administratieve lijst. Het moet het fundament worden van een geneesmiddelenbeleid waarin duidelijk wordt welke medicijnen noodzakelijk zijn, welke hoeveelheden moeten worden aangehouden en wie verantwoordelijk is wanneer de bevoorrading stokt. Zonder controle, transparantie en afdwingbare afspraken dreigt de klapper slechts een nieuw document te worden dat bureaucratisch netjes wordt opgesteld, terwijl patiënten in de praktijk nog steeds misgrijpen. De centrale rol die opnieuw wordt toegekend aan het Bedrijf Geneesmiddelen Voorziening Suriname, BGVS, is begrijpelijk. Volgens het nieuwe beleid moet BGVS de import en distributie van geneesmiddelen verzorgen, waarna marktpartijen de producten verder kunnen distribueren en verkopen. Daarmee wordt geprobeerd een middenweg te vinden, de overheid houdt de strategische regie, terwijl de private sector een rol blijft spelen in de verdere distributie. Maar daar zit meteen een cruciale zwakke plek. Een groter overheidsaandeel in de geneesmiddelenvoorziening heeft alleen zin als de overheid haar eigen huis op orde heeft.
BGVS kampt volgens de minister nog altijd met een miljoenenschuld. Die schuld moet worden afgebouwd en de organisatie en het management moeten worden versterkt. Dat is geen detail, maar een voorwaarde voor het slagen van het hele beleid. Een organisatie die financieel verzwakt is en organisatorisch moet worden versterkt, kan niet automatisch worden beschouwd als de oplossing voor een probleem dat mede door falend beleid is ontstaan. Het risico bestaat dat verantwoordelijkheden opnieuw worden verschoven zonder dat de onderliggende problemen daadwerkelijk worden aangepakt. Meer bevoegdheden voor BGVS zonder stevige financiële controle, deskundig management en transparante prestaties kan de problemen zelfs verplaatsen in plaats van oplossen. Ook de aangekondigde deadline verdient kritische aandacht. Misiekaba verwacht dat de tekorten en problemen rond de beschikbaarheid van medicamenten tegen het einde van 2026 tot het verleden behoren. Dat is een ambitieuze belofte. Voor patiënten die vandaag afhankelijk zijn van medicijnen, is eind 2026 echter geen geruststellend vooruitzicht. Gezondheidsproblemen wachten niet op beleidsplannen, reorganisaties of begrotingsrondes. De regering zal daarom niet alleen moeten zeggen dat het probleem tegen eind 2026 opgelost moet zijn, maar vooral moeten aantonen welke concrete stappen daarvoor worden gezet. Voorraadniveaus, importplanning, financiële afspraken, leverancierscontracten, distributiecapaciteit en controlemechanismen moeten meetbaar worden gemaakt.
Anders blijft de belofte steken in politieke taal. Het fundamentele probleem is dat Suriname te lang heeft toegestaan dat de geneesmiddelenvoorziening afhankelijk werd van een systeem waarin commerciële logica en publieke verantwoordelijkheid door elkaar liepen. De markt kan een belangrijke rol spelen, maar de overheid mag haar verantwoordelijkheid niet uitbesteden. Wie de regie over essentiële medicijnen volledig aan marktpartijen overlaat, accepteert impliciet dat winst, beschikbaarheid en volksgezondheid met elkaar kunnen botsen. De nieuwe koers kan daarom een noodzakelijke correctie zijn. Maar correctie alleen is niet genoeg. De regering moet bewijzen dat zij lessen heeft getrokken uit de ontstane tekorten. BGVS moet financieel worden gesaneerd, professioneel worden geleid en transparant functioneren. De private sector moet onder duidelijke voorwaarden opereren. En de overheid moet eindelijk de regie voeren zoals het hoort. Want wanneer een patiënt zijn medicijn niet kan krijgen, is dat geen marktprobleem. Het is een probleem van volksgezondheid, bestuur en politieke verantwoordelijkheid. Suriname kan zich geen beleid veroorloven waarbij pas wordt ingegrepen nadat de crisis zichtbaar wordt. Medicijnen zijn geen luxeartikelen en zeker geen speelbal van beleidsexperimenten. De patiënt moet centraal staan, niet het systeem dat keer op keer moet worden gerepareerd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
