Suriname wil vooruit. Dat is althans de boodschap achter de zogenoemde Suriname 3.0-roadmap, een ambitieus toekomstplan dat moet aangeven hoe het land zich richting 2050 moet ontwikkelen. Tijdens dag 2 van de Summit werd de visie van dag 1 vertaald naar concrete acties voor de korte, middellange en lange termijn. In tien strategische lanes werden tientallen acties geformuleerd. Alleen binnen de energietransitie zouden het er bijna honderd zijn. Het klinkt indrukwekkend, in de praktijk is het vooral een test voor de geloofwaardigheid van de Surinaamse politiek en bestuurlijke top. Want Suriname heeft geen gebrek aan visies, rapporten, beleidsnota’s, roadmaps, commissies en strategische plannen. Het land heeft vooral een chronisch tekort aan uitvoering. De geschiedenis staat vol met ambitieuze plannen die uiteindelijk in bureauladen verdwenen, werden ingehaald door politieke belangen of simpelweg strandden op bureaucratische traagheid en gebrek aan financiële discipline. Daarom is de naam Suriname 3.0 veelzeggend. Suriname 1.0 wordt omschreven als het huidige Suriname, een land met een verouderd onderwijssysteem, een ontoereikend zorgstelsel en een te grote en inefficiënte overheid.
Dat is geen revolutionaire analyse. Het is een pijnlijke werkelijkheid die burgers al jarenlang dagelijks ervaren. De vraag is dus niet of Suriname problemen heeft. Die zijn overduidelijk. De echte uitdaging is of de bestuurders eindelijk bereid zijn de politieke prijs te betalen voor de oplossingen. Suriname 2.0 moet de transitie vertegenwoordigen. Maar een transitie betekent keuzes maken. En keuzes betekenen dat bepaalde belangen worden geraakt. Een efficiëntere overheid betekent dat functies, structuren en privileges ter discussie moeten worden gesteld. Een modern onderwijssysteem vraagt om hervormingen die verder gaan dan nieuwe gebouwen en laptops. Een beter zorgstelsel vereist structurele investeringen, maar ook harde keuzes over financiering, organisatie en verantwoordelijkheid. Het formuleren van bijna honderd acties binnen de energietransitie is relatief eenvoudig. Het moeilijke gedeelte begint wanneer moet worden vastgesteld wie wat doet, wanneer het gebeurt, hoeveel het kost en wie verantwoordelijk wordt gehouden wanneer het niet gebeurt. Zonder die elementen dreigt Suriname 3.0 niets meer te worden dan een fraai verpakt beleidsdocument.
Ook de grote betrokkenheid van verschillende organisaties verdient erkenning. De werkgroep groeide van vier naar ongeveer zeventien personen. Rapporteurs, lane-leads, de IDB, UNDP en TNO hebben hun bijdrage geleverd. Dat verdient waardering. Maar complimenten voor hard werken mogen nooit worden verward met resultaten voor de samenleving. De echte maatstaf ligt buiten de vergaderzalen en conferentieruimtes. Die ligt bij de leerling die beter onderwijs krijgt. Bij de patiënt die daadwerkelijk toegang heeft tot goede zorg. Bij de ondernemer die minder bureaucratische obstakels tegenkomt. Bij de burger die merkt dat belastinggeld efficiënter wordt besteed. En bij jongeren die niet langer het gevoel hebben dat hun toekomst automatisch buiten Suriname ligt. Het is daarom goed dat de roadmap breed met de gemeenschap zal worden gedeeld. Maar delen is niet genoeg. De samenleving moet kunnen controleren wat er vervolgens gebeurt.
Transparantie moet geen ceremonieel onderdeel van het proces worden, maar een permanent mechanisme van publieke verantwoording. Ook dag 3, gepland voor oktober, richt zich op de mensen, diensten en goederen die nodig zijn om de transitie daadwerkelijk te realiseren. Dat is misschien wel het belangrijkste onderdeel van de hele exercitie. Want plannen worden niet uitgevoerd door documenten, maar door mensen, instellingen en systemen die functioneren. Suriname 3.0 kan een historisch keerpunt worden. Maar alleen als het land eindelijk afrekent met zijn oude gewoonte om grote toekomstbeelden te presenteren zonder dezelfde vastberadenheid te tonen bij de uitvoering. Een visie richting 2050 is waardevol. Een roadmap is nuttig. Maar uiteindelijk telt slechts één ding, wat verandert er daadwerkelijk in het leven van de Surinaamse burger? Als het antwoord daarop de komende jaren niet zichtbaar wordt, blijft Suriname 3.0 gewoon een nieuwe naam voor een oud probleem, veel ambitie op papier, maar te weinig daadkracht in de werkelijkheid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
