Het directoraat Openbaar Groen en Afvalbeheer (OGA) van het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO) is op verschillende locaties druk bezig met schoonmaak, onderhouds en groenwerkzaamheden. Bermen worden schoongemaakt, grof vuil verwijderd, straatkolken aangepakt en beplanting onderhouden. In Ephraimszegen, langs de Ringweg en in de André Kamperveenstraat wordt zichtbaar gewerkt aan een schonere en groenere leefomgeving. Maar achter deze schoonmaakwerkzaamheden schuilt een veel groter probleem, Suriname heeft niet alleen een afvalprobleem, maar vooral een probleem van verantwoordelijkheid. Volgens Reza Doekhie, coördinator van de Controle Unit bij Vuilophaal en Verwerking, zetten bewoners hun vuil regelmatig al dagen vóór de geplande ophaaldagen buiten. Als de vuilophaal op dinsdag en vrijdag plaatsvindt, betekent dat niet dat vuil vanaf het weekend op straat moet worden geplaatst. Toch gebeurt dit op grote schaal. Het resultaat is voorspelbaar, opengescheurde vuilniszakken, verspreid afval, stank, ongedierte en een straatbeeld dat allesbehalve past bij een land dat zichzelf schoon en groen wil noemen. Het is gemakkelijk om vervolgens met de beschuldigende vinger naar de overheid te wijzen. Maar wie zijn afval dagenlang op straat zet, maakt van de openbare ruimte zijn persoonlijke vuilnisplaats. De overheid kan niet achter iedere vuilniszak een controleur plaatsen.
Schoonmaakdiensten kunnen onmogelijk eindeloos blijven opruimen wat burgers bewust of uit gemakzucht op straat achterlaten. Tegelijkertijd mag de overheid zich niet verschuilen achter het gedrag van burgers. Wie een afvalophaalsysteem organiseert, heeft ook de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat dit systeem betrouwbaar, duidelijk en controleerbaar is. Bewoners moeten weten wanneer afval wordt opgehaald, waar het moet worden aangeboden en wat de gevolgen zijn van overtredingen. Voorlichting alleen is niet genoeg wanneer hardnekkig verkeerd gedrag jarenlang wordt getolereerd. De werkzaamheden van de afdeling Plantenkwekerij en Compostering laten zien dat er ook wordt geïnvesteerd in een aantrekkelijkere openbare ruimte. Langs de Ringweg worden jonge planten, waaronder mahonybomen, ondersteund en onderhouden. Boomspiegels worden schoongehouden en in de André Kamperveenstraat worden veeggoten en straatkolken aangepakt. Maar ook hier ontstaat een pijnlijke tegenstelling. Het heeft weinig zin om miljoenen, manuren en energie te investeren in groenvoorziening wanneer dezelfde openbare ruimte vervolgens wordt overspoeld met plastic flessen, blikjes en ander afval. Een groene stad begint niet alleen bij planten en bomen, maar bij het gedrag van de mensen die er wonen. Chanderbhan Rambali van TSBO raakt daarom een belangrijk punt. De verantwoordelijkheid ligt niet uitsluitend bij de overheid. Ook producenten en consumenten moeten hun aandeel leveren.
Een systeem van statiegeld voor plastic flessen en blikjes kan een concrete maatregel zijn om zwerfafval terug te dringen. Wie geld terugkrijgt voor het inleveren van verpakkingen, heeft immers een directe reden om ze niet op straat, in bermen of in sloten te gooien. Daarnaast is het opvallend dat voor bepaalde werkzaamheden zelfs gedetineerden worden ingezet, onder meer bij het ontstoppen van rioleringen. Dat onderstreept hoe breed en intensief de schoonmaakproblematiek inmiddels is. Het gaat niet langer om een paar vergeten vuilniszakken, maar om een structureel probleem dat de overheid, samenleving en economie raakt. Suriname schoon en groen maken is daarom geen slogan die alleen tijdens campagnes of officiële werkbezoeken moet worden uitgesproken. Het vereist discipline, handhaving en verantwoordelijkheid. De overheid moet haar afvalbeleid verbeteren en consequent uitvoeren. Producenten moeten verantwoordelijkheid nemen voor de afvalstroom die zij veroorzaken. En burgers moeten eindelijk begrijpen dat de openbare ruimte geen verlengstuk van hun achtertuin is. Zolang iedereen naar een ander blijft wijzen, blijft hetzelfde vuil terugkomen. OGA kan vandaag een straat schoonmaken, maar als morgen opnieuw afval wordt gedumpt, is de inspanning grotendeels tenietgedaan. Een schoon Suriname begint dus niet bij de volgende schoonmaakactie. Het begint bij de bereidheid van iedereen om eindelijk zijn verantwoordelijkheid te nemen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
