Afvalbeheer wordt in Suriname nog te vaak gezien als een kwestie van opruimen nadat het probleem al is ontstaan. Die benadering is achterhaald. Afvalbeheer raakt rechtstreeks aan volksgezondheid, waterveiligheid, klimaatbestendigheid en de leefbaarheid van gemeenschappen. Een land dat zijn afvalstromen niet onder controle krijgt, ondermijnt tegelijkertijd zijn eigen milieu- en ontwikkelingsdoelen. Tijdens de voorlaatste REDD+ Resultaatgerichte Betalingen (RBP) Workshop van de Milieuweek, gehouden in Para, werd opnieuw benadrukt dat duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen essentieel is voor de toekomst van Suriname. Hoewel de aandacht voor klimaat, bossen en biodiversiteit noodzakelijk is, blijft de uitdaging groter dan alleen het beschermen van natuurgebieden. Een schoon en klimaatbestendig Suriname begint ook in dorpen, wijken en steden waar afval zich ophoopt, afwateringskanalen verstopt raken en recycling nog steeds beperkt blijft. De milieuproblematiek wordt niet opgelost met alleen workshops, plannen en bewustwordingscampagnes. Er is behoefte aan structurele uitvoering, duidelijke verantwoordelijkheden en langdurige investeringen.
De discussie tijdens de workshop bracht verschillende projectvoorstellen en aanbevelingen naar voren voor de besteding van REDD+ middelen. Daarbij werden ook milieu-, sociale en beleidsrisico’s benoemd. Dit is een belangrijke stap, omdat duurzame financiering alleen effect heeft wanneer er transparantie bestaat over prioriteiten, uitvoering en resultaten. Geld voor klimaatprogramma’s mag niet verdwijnen in rapporten en vergaderingen, het moet zichtbaar worden in schonere gemeenschappen, beter afvalbeheer en bescherming van ecosystemen. De boomplantactie bij verschillende scholen in Para, waaronder OS Onverwacht, VOJ Onverwacht en de MULO-school aan de Nieuw Copieweg, vormde een symbolisch onderdeel van de Milieuweek. Medewerkers van OGM en het Directoraat Openbaar Groen en Afvalbeheer (OGA) plantten tamarinde- en zusterdruifbomen om aandacht te vragen voor biodiversiteit en het behoud van boomsoorten die steeds minder voorkomen.
Dergelijke initiatieven hebben waarde, vooral omdat jongeren worden betrokken bij milieubewustzijn. Maar symbolische acties mogen niet de indruk wekken dat de grotere problemen daarmee zijn aangepakt. Een paar geplante bomen kunnen geen vervuilde waterwegen herstellen, illegale afvaldumping stoppen of de beperkte recyclingcapaciteit oplossen. Daarvoor is een veel bredere aanpak nodig. De sessie over geïntegreerd afvalbeheer maakte duidelijk waar Suriname nog steeds mee worstelt, zwerfvuil, verstopte afwateringskanalen en een gebrek aan voldoende mogelijkheden voor hergebruik en recycling. Het Integrated Waste Management Plan uit 2022 en projecten zoals Koni Doti en Krin Birti tonen aan dat oplossingen mogelijk zijn wanneer overheid, gemeenschappen en burgers samenwerken. Toch blijft de grote uitdaging om pilots om te zetten in nationale systemen die blijvend functioneren. Suriname heeft dringend behoefte aan een cultuurverandering rondom afval.
Afvalbeheer moet niet langer worden gezien als een taak van alleen de overheid of schoonmaakdiensten. Producenten, bedrijven, scholen, huishoudens en lokale gemeenschappen moeten allemaal verantwoordelijkheid nemen. Zonder gedragsverandering blijft elke schoonmaakactie slechts tijdelijk. De klimaatambities van Suriname kunnen niet los worden gezien van de manier waarop het land omgaat met afval. Een schoon milieu, gezonde leefomgeving en bescherming van natuurlijke hulpbronnen vragen om meer dan intenties. Ze vragen om politieke daadkracht, consequente handhaving en investeringen die daadwerkelijk de samenleving bereiken. Suriname kan niet blijven opruimen zonder de oorzaak aan te pakken. Duurzaamheid begint niet alleen in het bos, maar ook op straat, in buurten en in de manier waarop het land dagelijks met afval omgaat. De toekomst van een klimaatbestendig Suriname hangt af van keuzes die vandaag worden gemaakt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
