Met algemene 38 stemmen heeft De Nationale Assemblée de wijziging van de Comptabiliteitswet 2024 aangenomen, waardoor de regering extra tijd krijgt om zich voor te bereiden op strengere eisen voor begrotingen en financiële verantwoording. De stemming was unaniem, maar achter die eensgezindheid schuilt een gevoelige boodschap. Suriname wil modern financieel bestuur, maar moet eerst toegeven dat de systemen, mensen en procedures daarvoor nog onvoldoende klaarstaan.
De Comptabiliteitswet 2024 was bedoeld om het verantwoordingsproces beter te maken en de kwaliteit van de financiële verslaglegging te verhogen. In de praktijk bleek echter dat de wet nog niet volledig uitvoerbaar is, vooral omdat meerdere bepalingen afhankelijk zijn van nieuwe regelgeving, institutionele herinrichting en technische randvoorwaarden. De regering krijgt nu ruimte om de begroting en verantwoording over het dienstjaar 2026 zorgvuldiger te organiseren, zonder direct te struikelen over regels die op papier vooruitlopen op de bestuurlijke werkelijkheid.
Minister Adelien Wijnerman had eerder in De Nationale Assemblée aangegeven dat de volledige uitvoering van de wet op dit moment niet realistisch is door organisatorische, technische en financiële obstakels. Volgens haar vereist de nieuwe wet onder meer een begrotingsstrategie, een financieel vijfjarenplan, een budgetteringsnota, begrotingsregels en plafonds voor primaire uitgaven. Zij wees er ook op dat bestaande ICT systemen voor de financiële administratie niet toereikend zijn en dat er onvoldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is bij Financiën en bij vakministeries. Die erkenning is politiek riskant, maar bestuurlijk noodzakelijk, want een land kan geen moderne financiële discipline afdwingen met oude systemen, zwakke data en ministeries die niet voldoende mensen hebben om nieuwe processen te dragen. De vraag is daarom niet alleen wanneer de wet volledig ingaat, maar vooral wat de regering concreet doet om de overgang geloofwaardig te maken.
Voorzitter van de Commissie van Rapporteurs, Rossellie Cotino, prees de constructieve houding van de regering tijdens de behandeling. Tegelijk legde zij de vinger op de plek waar de komende maanden alles om draait. Er moeten zesmaandelijkse evaluaties naar het parlement komen en er moet een concreet plan van aanpak liggen, zodat uitstel niet verandert in bestuurlijk dralen. Dat plan van aanpak mag geen administratieve formaliteit worden. Het moet duidelijk maken welke onderdelen van de wet nog niet uitvoerbaar zijn, welke ministeries achterlopen, welke systemen moeten worden vervangen, welke mensen moeten worden opgeleid en welke deadlines realistisch zijn. Alleen dan kan het parlement beoordelen of de regering daadwerkelijk bouwt aan uitvoering, of slechts tijd koopt.
De parlementaire steun kwam uit verschillende fracties, maar niet zonder waarschuwingen. Rabindre Parmessar sprak namens de NDP twijfels uit over de haalbaarheid, maar stemde toch voor. Asiskumar Gajadien riep namens de VHP de regering op alle afspraken na te komen, nadat hij eerder had gewaarschuwd dat uitstel van de Comptabiliteitswet een gevaarlijk signaal kan afgeven richting modern financieel bestuur en toekomstige olie inkomsten. Jerrel Pawiroredjo van de NPS gaf aan dat er terechte bedenkingen bestaan, maar benadrukte dat die het vertrouwen in de uitvoering niet mogen ondermijnen. Die breed gedragen steun is opvallend, omdat begrotingsdiscipline normaal gesproken snel in partijpolitiek verzandt. Hier lijkt het parlement te erkennen dat de wet belangrijk is, maar dat haast zonder uitvoeringskracht de geloofwaardigheid van de hele hervorming kan beschadigen. Een slechte implementatie van een goede wet is soms schadelijker dan een verantwoord uitstel met harde controlepunten.
In een land dat zich voorbereidt op toekomstige offshore olie inkomsten, wordt financiële verantwoording een kwestie van nationale veiligheid. Zonder sterke begrotingsregels, transparante verslaglegging en meerjarige planning kan olie geld dezelfde oude zwaktes versterken die Suriname eerder in schulden, inflatie en wantrouwen hebben gebracht. De kans ligt in een ordelijke implementatie, betere systemen, sterkere controle en een realistischer overgang naar moderne comptabele eisen. De waarschuwing is dat elke maand uitstel politiek zal worden gemeten aan zichtbare vooruitgang, omdat burgers na jaren van economische pijn weinig geduld hebben met beloften zonder uitvoering.
Suriname moet deze ademruimte gebruiken om de financiële huishouding eindelijk volwassen te maken. De komende zesmaandelijkse rapportages moeten openbaar, concreet en meetbaar zijn, zodat samenleving en parlement kunnen volgen wat er werkelijk verandert. Als de regering die discipline niet toont, wordt uitstel geen voorbereiding, maar opnieuw een gemiste kans op betrouwbaar bestuur.
De unanieme stemming geeft de regering dus geen vrijbrief, maar een opdracht. De politiek heeft tijd gegeven, maar die tijd moet worden omgezet in systemen, mensen, regels en controle die het land nodig heeft voordat grotere inkomstenstromen binnenkomen. De Comptabiliteitswet wordt pas een hervorming wanneer zij niet alleen wordt aangenomen, maar ook wordt uitgevoerd met de kunde die de politiek al jaren belooft aan zijn burgers.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
