De bestuurlijke crisis bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS) krijgt steeds ernstiger proporties. Terwijl drie onderzoeken de financiële en bestuurlijke gang van zaken binnen de instelling moeten blootleggen, blijkt dat TAS ook betalingen heeft verricht voor werkzaamheden ten behoeve van het kabinet van de vicepresident. De omvang en rechtmatigheid daarvan zijn nog onbekend. Tegelijkertijd is een strafklacht ingediend tegen voormalig TAS directeur Wendy Jap A Joe en oud president commissaris Harish Monorath, die inmiddels minister van Justitie en Politie is. Daarmee is de kwestie niet langer uitsluitend een interne bestuurszaak, maar ook een politiek en institutioneel gevoelige aangelegenheid. Minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme bevestigde donderdag in De Nationale Assemblée (DNA) dat betalingen vanuit TAS zijn gedaan voor werkzaamheden bij het kabinet van de vicepresident. Over de bedragen, de aard van de opdrachten en de besluitvorming daarachter bestaat voorlopig geen volledige duidelijkheid. Landveld stelde dat hij het parlement geen onvolledige financiële informatie wil verstrekken. Die terughoudendheid is begrijpelijk, maar onderstreept tegelijkertijd hoe weinig inzicht momenteel bestaat in de financiële transacties van een publieke instelling.
De minister kondigde drie onderzoekstrajecten aan, het onderzoek van de Centrale Landsaccountantsdienst (CLAD), een quickscan door de Raad van Commissarissen (RvC) en een forensisch accountancyonderzoek. Het CLAD onderzoek liep vertraging op door onduidelijkheid over het aanspreekpunt binnen TAS. Dat een onderzoek naar mogelijke financiële onregelmatigheden wordt gehinderd door organisatorische onduidelijkheid, roept vragen op over de interne controle en bestuurlijke discipline bij de instelling. Landveld wil bovendien dat de periode 2020-2025 volledig wordt doorgelicht. Daarbij moeten niet alleen financiële transacties, maar ook de samenstelling van de toenmalige RvC’s, politieke vertegenwoordiging en betrokkenheid bij besluitvorming worden onderzocht. Die benadering is noodzakelijk om te voorkomen dat de verantwoordelijkheid wordt beperkt tot individuele functionarissen, terwijl mogelijke bestuurlijke patronen buiten beeld blijven. Een centrale kwestie is de arbeidsovereenkomst die op 1 november 2021 met Jap A Joe werd gesloten. Die overeenkomst werd namens TAS ondertekend door Monorath, destijds president commissaris. Volgens Landveld schrijft de Wet Telecommunicatievoorzieningen voor dat de arbeidsvoorwaarden van de directeur door de minister worden vastgesteld, nadat de RvC is gehoord en de Raad van Ministers goedkeuring heeft verleend.
Hoewel een presidentiële resolutie is aangetroffen waarin de uitvoering aan de RvC werd opgedragen, ontbreekt volgens de minister een machtiging waaruit blijkt dat Monorath bevoegd was de overeenkomst te ondertekenen. Daarmee staat de bevoegdheidsvraag centraal. Landveld onthield zich van een definitief oordeel over de rechtsgeldigheid, omdat de zaak bij de rechter ligt. De huidige RvC heeft inmiddels een strafklacht ingediend bij de procureur generaal. Daarin wordt gevraagd onderzoek te doen naar de totstandkoming, inhoud en uitvoering van de overeenkomst en naar mogelijke strafbare feiten. De overeenkomst bevat onder meer een bruto maandsalaris van USD 4.000, verschillende toelagen, twee jaarlijkse gratificaties, een levensverzekering van EUR 125.000 en uitzonderlijk ruime ontslagvoorwaarden, waaronder onder bepaalde omstandigheden een uitkering van 36 maanden salaris en emolumenten. Indien blijkt dat dergelijke verplichtingen zonder de vereiste goedkeuring zijn aangegaan en buiten de reguliere administratie zijn gehouden, raakt dat rechtstreeks aan de integriteit van het financieel beheer bij TAS. De strafklacht is echter nog geen bewijs van schuld. Juist daarom zijn een onafhankelijk onderzoek en transparante verantwoording essentieel. De politieke gevoeligheid werd donderdag nadrukkelijk zichtbaar toen DNA-lid Mahinder Jogi (VHP) aandacht vroeg voor de positie van Monorath. Als voormalig president commissaris wordt hij in de strafklacht genoemd, terwijl hij momenteel leiding geeft aan het ministerie van Justitie en Politie.
Jogi waarschuwde voor mogelijke beïnvloeding van het strafrechtelijk onderzoek vanuit die ministeriële positie en verlangde concrete waarborgen van de regering. Regeringscoördinator Marinus Bee stelde dat de klacht betrekking heeft op Monoraths voormalige werkzaamheden bij TAS en niet op zijn huidige ministeriële functie. Die juridische scheiding neemt de institutionele gevoeligheid echter niet weg. De regering heeft nog geen concrete maatregelen bekendgemaakt om iedere mogelijke belangenverstrengeling of beïnvloeding uit te sluiten. De beantwoording van Jogi’s vragen is uitgesteld. Ondertussen hebben vijf coalitieleden, onder leiding van Rabin Parmessar, een interpellatievoorstel ingediend om de regering uitgebreider ter verantwoording te roepen. DNA voorzitter Ashwin Adhin verwees naar dit voorstel als reden om het debat niet vooruit te lopen. De TAS crisis legt daarmee een bredere zwakte bloot, publieke middelen, bestuurlijke bevoegdheden en politieke verantwoordelijkheid blijken onvoldoende transparant met elkaar verbonden. Zolang bedragen, besluitvorming en verantwoordelijkheden niet helder zijn vastgesteld en concrete waarborgen voor onafhankelijk onderzoek uitblijven, blijft het vertrouwen in de controle op publieke instellingen onder druk staan. De aangekondigde onderzoeken moeten niet alleen financiële onregelmatigheden blootleggen, maar ook duidelijk maken wie bestuurlijk verantwoordelijk was en waarom toezicht kennelijk niet eerder tot voldoende duidelijkheid heeft geleid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
