President Jennifer Simons wil een einde maken aan de jarenlange gebrekkige regulering van de Surinaamse goudsector. Met de instelling van een beleidsgroep en een acuut actieplan probeert haar regering grip te krijgen op een sector die miljardenpotentieel vertegenwoordigt, maar tegelijkertijd wordt gekenmerkt door illegale activiteiten, milieuschade en onvoldoende inkomsten voor de staat. De aangekondigde maatregelen zijn noodzakelijk, maar leggen vooral bloot hoe lang de overheid heeft nagelaten effectief op te treden. Volgens Simons is de artisanale goudwinning allang geen kleinschalige activiteit meer. Duizenden mensen zijn werkzaam in de sector, terwijl aanzienlijke inkomsten worden gegenereerd. Desondanks blijft de bijdrage aan de staatskas volgens het staatshoofd achter bij wat redelijkerwijs verwacht mag worden. Het probleem is daarmee niet alleen de omvang van de goudwinning, maar vooral het gebrek aan controle op de productie, handel en export. De president erkent dat de sector al tientallen jaren kampt met structurele problemen. Goud wordt gewonnen zonder de vereiste vergunningen, chemische stoffen worden op onverantwoorde wijze gebruikt en de overheid heeft onvoldoende zicht op de activiteiten in het binnenland.
Bovendien wordt goud volgens Simons inefficiënt gewonnen, waardoor investeringen niet optimaal renderen en de staat onvoldoende profiteert van de natuurlijke rijkdommen. Opvallend is dat Simons zelf toegeeft dat eerdere regeringen herhaaldelijk hebben geprobeerd de goudsector te ordenen, zonder daarin te slagen. De huidige regering staat daarmee voor een probleem dat niet nieuw is, maar zich door jarenlang gebrekkig beleid steeds verder heeft verdiept. Dat de regering nu opnieuw een beleidsgroep instelt, roept vooral de noodzaak op om lessen te trekken uit eerdere mislukkingen. Een analyse van de problemen is inmiddels gemaakt, maar een analyse alleen brengt geen verandering. De daadwerkelijke uitdaging ligt in handhaving, politieke daadkracht en het doorbreken van bestaande belangen die profiteren van de gebrekkige controle. Naast de economische gevolgen vormt de vervuiling van rivieren en waterwegen een van de ernstigste problemen. De ongecontroleerde toepassing van chemische stoffen binnen de goudwinning brengt risico’s met zich mee voor ecosystemen en gemeenschappen in het binnenland. De regering heeft inmiddels een tijdelijk importverbod ingesteld op Jin Chan, een chemische stof die bij goudwinning wordt gebruikt.
Deze maatregel moet voorkomen dat gevaarlijke stoffen zonder voldoende toezicht beschikbaar blijven. Tegelijkertijd onderstreept het verbod hoe kwetsbaar het controlesysteem rond de import en toepassing van chemicaliën is geweest. Een importverbod is echter slechts een eerste stap. Zonder toezicht op bestaande voorraden, distributie en gebruik kan de effectiviteit ervan beperkt blijven. De overheid zal moeten aantonen dat de maatregel onderdeel is van een bredere strategie en niet slechts een tijdelijke reactie op een urgent probleem. Een belangrijk onderdeel van het actieplan is de inventarisatie van de artisanale goudwinning. Binnen enkele maanden moet duidelijk worden wie actief is in de sector. Daarmee wil de regering een basis leggen voor verdere regulering en een geleidelijke overgang naar duurzamere en efficiëntere winningsmethoden. Ook het achterland krijgt bijzondere aandacht. Simons wil op korte termijn gebruikmaken van satellietbeelden om goudwinningsactiviteiten beter in kaart te brengen. Internationale partners kunnen daarbij ondersteuning bieden, maar de regering wil ook zelf over instrumenten beschikken om ontwikkelingen in het binnenland te volgen. Deze aanpak kan de controle verbeteren, mits de verzamelde informatie daadwerkelijk wordt gebruikt voor inspecties en handhaving.
Zonder concrete consequenties voor overtreders dreigt ook deze technologie weinig meer te worden dan een instrument om problemen vast te stellen. De regering wil niet uitsluitend de artisanale goudwinning aanpakken. Ook bestaande goudconcessies zullen worden onderzocht. De Nationale Milieu Autoriteit (NMA) moet nagaan of concessiehouders zich houden aan de geldende voorschriften. Simons zegt met concessiehouders, handelaren en vergunninghouders te willen samenwerken aan een beter gereguleerde sector. Die samenwerking is noodzakelijk, maar mag niet ten koste gaan van onafhankelijke controle en strikte naleving. De goudsector vormt een belangrijke economische pijler voor Suriname. Dat duizenden mensen ervan afhankelijk zijn, maakt regulering des te urgenter. De regering Simons heeft de problemen inmiddels nadrukkelijk benoemd en eerste maatregelen aangekondigd. De werkelijke toets ligt echter in de uitvoering. Pas wanneer illegale winning wordt teruggedrongen, milieuschade daadwerkelijk wordt aangepakt en de staatsinkomsten aantoonbaar verbeteren, kan sprake zijn van een fundamentele verandering. Tot die tijd blijft de ordening van de goudsector vooral een belofte die haar geloofwaardigheid nog moet bewijzen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
