De regering wil zonne-energie presenteren als een belangrijke pijler voor de toekomstige energievoorziening van Suriname. Maar achter de ambitieuze woorden over duurzaamheid, investeringen en energiezekerheid schuilt een ongemakkelijke werkelijkheid, terwijl de elektriciteitsbehoefte groeit en de tekorten aan beschikbaar vermogen oplopen, is de overheid er bijna tien jaar na de invoering van de Elektriciteitswet van 2016 nog steeds niet in geslaagd de noodzakelijke regelgeving volledig op orde te brengen. Suriname praat over een energietransitie, maar de uitvoering blijft achter bij de ambities. Dat bleek vrijdag 30 oktober 2026 tijdens de Strategische Rondetafeldiscussie over zonne-energie in de Congreshal, een initiatief van het Kabinet van de President. Onder het thema ‘De weg naar duurzame energie en energiezekerheid door investering in zonne-energie voor de toekomst van Suriname’ kwamen vertegenwoordigers van de overheid en private sector bijeen om de huidige situatie, investeringsmogelijkheden en samenwerking te bespreken. De bijeenkomst moet bovendien bouwstenen opleveren voor de Nationale Energie Roadmap 2026-2035. President Simons benadrukte bij de opening dat Suriname, met de verwachte ontwikkelingen in de olie en gassector, niet afhankelijk mag blijven van één energiebron. Ook de internationale ontwikkelingen, waaronder de oorlog in het Midden-Oosten en de daarmee samenhangende stijging van olieprijzen, maken volgens haar duidelijk hoe kwetsbaar landen kunnen zijn wanneer hun energievoorziening onvoldoende gediversifieerd is.
De president wees daarbij op het belang van de Afobaka waterkrachtcentrale, die een aanzienlijk deel van Suriname van elektriciteit voorziet. Daarnaast noemde zij zonne-energie, windenergie en andere hernieuwbare technologieën als noodzakelijke onderdelen van de toekomstige energievoorziening. Maar de vraag is niet langer of Suriname moet investeren in alternatieve energiebronnen. De werkelijke vraag is waarom een land met zoveel natuurlijke mogelijkheden en jarenlange discussies over duurzame energie nog steeds achterloopt met de concrete uitvoering. President Simons onthulde dat zij het afgelopen jaar voorstellen heeft ontvangen van ten minste vier internationale bedrijven die gezamenlijk ruim 200 megawatt aan zonne-energiecentrales in Suriname willen realiseren. Volgens de president zou de eerste fase de staat geen directe kosten met zich meebrengen. De opgewekte elektriciteit zou vervolgens aan de Energie Bedrijven Suriname (EBS) worden verkocht. Op papier klinkt dat als een aantrekkelijke constructie. Buitenlandse investeerders zouden de financiering en ontwikkeling verzorgen, terwijl Suriname kan beschikken over extra productiecapaciteit. Maar daarmee is nog niet duidelijk onder welke voorwaarden deze stroom wordt ingekocht, welke tarieven zullen gelden, hoe lang de contracten lopen en welke garanties de samenleving krijgt dat de kosten uiteindelijk niet bij de consument terechtkomen. Juist daar ligt een belangrijk aandachtspunt. Een investering die de overheid vooraf geen geld kost, betekent niet automatisch dat zij op lange termijn goedkoop is voor het land. Transparante aanbestedingen, controleerbare contracten en duidelijke afspraken over tarieven zijn daarom onmisbaar.
Opvallend is dat de president zelf erkende dat de regelgeving nog niet op orde is. Zij gaf aan zich sterk te willen maken voor verbetering daarvan. Die erkenning legt echter een schrijnend probleem bloot, de overheid wil internationale investeerders aantrekken, maar heeft de wettelijke en institutionele voorwaarden om zulke projecten ordelijk te begeleiden nog onvoldoende uitgewerkt. Chief of Staff van het Kabinet van de President, Sergio Akiemboto, maakte de urgentie tijdens de bijeenkomst nog duidelijker. Volgens de beschikbare gegevens bedraagt het huidige tekort aan beschikbaar elektrisch vermogen ongeveer 80 megawatt. Zonder tijdige uitbreiding kan dit tekort richting 2030 oplopen tot 120 à 140 megawatt. Dat zijn cijfers die niet alleen gevolgen hebben voor de energiebedrijven, maar ook voor de gehele economie. Een tekort aan elektriciteit raakt productiebedrijven, investeerders, kleine ondernemers en huishoudens. Het kan de productiekosten verhogen, economische activiteiten afremmen en de aantrekkelijkheid van Suriname als investeringsbestemming onder druk zetten. Nog zorgwekkender is de constatering van Akiemboto dat bijna tien jaar na de invoering van de Elektriciteitswet van 2016 geen grootschalig zonne-energieproject is gerealiseerd via de wettelijk voorgeschreven openbare aanbestedingsprocedure. Ook ontbreken nog belangrijke uitvoeringsregelingen voor aanbestedingen, vergunningverlening, netaansluitingen en contractuele zekerheid voor investeerders.
Dat roept ernstige vragen op over de manier waarop het energiebeleid de afgelopen jaren is uitgevoerd. De wet bestaat, de behoefte aan extra elektriciteit is bekend en de mogelijkheden voor zonne-energie zijn aanwezig. Toch ontbreekt een volledig operationeel kader om grootschalige projecten daadwerkelijk van de grond te krijgen. Ondertussen wil president Simons al in 2027 een serieuze toename zien van zonne-energie bij bedrijven en vooral grootverbruikende huishoudens. Twee banken hebben volgens haar inmiddels voorzieningen getroffen om burgers tegen redelijke rentetarieven te laten investeren in zonnepanelen. Zij pleitte daarnaast voor aanvullende overheidsmaatregelen om de financiële drempel te verlagen. Maar burgers kunnen niet alleen verantwoordelijk worden gemaakt voor een energietransitie die ook structurele investeringen in het elektriciteitsnet, betrouwbare regelgeving en een doordacht overheidsbeleid vereist. De rondetafelbijeenkomst moet daarom meer opleveren dan nieuwe intenties, presentaties en beleidsdocumenten. Suriname heeft geen gebrek aan ambities, maar kampt met een hardnekkig probleem van uitvoering. De Nationale Energie Roadmap 2026-2035 mag niet het zoveelste beleidsstuk worden waarin doelstellingen worden geformuleerd zonder afdwingbare termijnen en concrete resultaten. Zolang de regelgeving onvolledig blijft, aanbestedingsprocedures uitblijven en investeringsvoorwaarden onvoldoende duidelijk zijn, blijft zonne-energie vooral een belofte. En terwijl de regering praat over de energievoorziening van de toekomst, tikt de klok door. De oplopende tekorten aan elektriciteit wachten niet op de volgende rondetafelbespreking.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
