De internationale economische machtsverhoudingen staan voor een nieuwe fase nu BRICS zijn samenwerking verder wil uitbreiden met eigen betalingsvoorzieningen, handelsplatformen en investeringsmechanismen die de afhankelijkheid van traditionele financiële instellingen moeten verminderen. De Russische viceminister van Buitenlandse Zaken, Sergej Rjabkov, heeft verklaard dat het samenwerkingsverband gedurende de afgelopen twintig jaar een uitgebreid systeem van samenwerking heeft opgebouwd, waarin regeringen, parlementen, financiële instellingen en maatschappelijke organisaties op verschillende niveaus met elkaar verbonden zijn. Volgens de Russische diplomaat ligt de grootste uitdaging niet langer bij het oprichten van nieuwe overlegstructuren, maar bij het daadwerkelijk uitvoeren van economische projecten die de aangesloten landen meer financiële bewegingsruimte moeten bieden. Hij waarschuwde tegelijkertijd tegen een overmatige uitbreiding van bureaucratische instellingen, omdat BRICS volgens hem zijn flexibiliteit moet behouden om snel op internationale economische en geopolitieke ontwikkelingen te kunnen reageren. Daarmee wordt een fundamentele spanning zichtbaar tussen de ambitie om een invloedrijker internationaal machtsblok te vormen en de noodzaak om de uiteenlopende belangen van de aangesloten economieën met elkaar te blijven verenigen.
Een van de belangrijkste prioriteiten betreft de ontwikkeling van een betalingsinfrastructuur waarmee ondernemingen en financiële instellingen grensoverschrijdende transacties gemakkelijker kunnen uitvoeren. De BRICS landen onderzoeken mogelijkheden om nationale betalingssystemen beter op elkaar aan te sluiten en de afwikkeling van internationale handel in lokale valuta uit te breiden. Deze ontwikkeling moet valutarisico’s beperken en landen meer alternatieven bieden voor transacties die afhankelijk zijn van de Amerikaanse dollar en bestaande internationale bancaire netwerken. De plannen betekenen echter niet dat BRICS al beschikt over één gezamenlijk betalingssysteem dat de traditionele financiële infrastructuur kan vervangen. Verschillen in nationale regelgeving, kapitaalcontroles, wisselkoersen en de technische inrichting van financiële instellingen vormen nog aanzienlijke obstakels. Vooral het vertrouwen tussen deelnemende banken en de beschikbaarheid van voldoende liquiditeit zullen bepalend zijn voor de vraag of dergelijke systemen daadwerkelijk op grote schaal kunnen worden gebruikt. Rjabkov beschouwt de praktische ontwikkeling van deze infrastructuur als een belangrijk onderdeel van de toekomstige economische zelfstandigheid van het samenwerkingsverband.
De voorgestelde BRICS graanbeurs vormt een tweede strategisch initiatief waarmee de aangesloten landen hun positie binnen de internationale voedselhandel willen versterken. Binnen BRICS bevinden zich enkele van de grootste producenten en consumenten van graan ter wereld, waardoor een gezamenlijk handelsplatform mogelijkheden kan bieden voor efficiëntere prijsvorming, betere marktinformatie en rechtstreekse verbindingen tussen producenten en afnemers. De aangesloten landen vertegenwoordigen gezamenlijk ongeveer 44 procent van de mondiale graanproductie, wat de economische betekenis van een dergelijke handelsstructuur onderstreept. Het initiatief werd aanvankelijk door Rusland naar voren gebracht en kreeg tijdens de BRICS top in New Delhi verdere politieke ondersteuning. Ook wordt onderzocht of het toekomstige platform kan worden uitgebreid naar andere landbouwproducten, oliehoudende zaden en grondstoffen. De beurs is echter nog geen volledig operationeel handelsmechanisme en verschillende technische, financiële en juridische voorwaarden moeten worden uitgewerkt voordat daadwerkelijk internationale transacties kunnen plaatsvinden. De mogelijke voordelen zullen bovendien afhangen van transparante prijsmechanismen, betrouwbare contractafwikkeling en de bereidheid van handelspartners om het nieuwe platform te gebruiken.
Naast betalingssystemen en landbouwmarkten wil BRICS zijn investeringssamenwerking versterken met financiële platformen die kapitaal kunnen mobiliseren voor infrastructuur, industriële ontwikkeling en duurzame economische projecten. De New Development Bank vervult hierin een belangrijke rol, omdat de instelling financiering beschikbaar stelt voor transport, energie, waterbeheer en andere sectoren die de productiviteit van aangesloten economieën moeten verhogen. De ambitie is om beschikbare financiële middelen beter te verbinden aan concrete ontwikkelingsprojecten en daarbij het gebruik van nationale valuta verder uit te breiden. Deze aanpak kan de afhankelijkheid van buitenlandse kredietverstrekkers gedeeltelijk verminderen, maar brengt eveneens risico’s met zich mee wanneer landen onvoldoende beschikken over betrouwbare projectvoorbereiding en financiële controle. De omvang van de huidige kredietverlening blijft bovendien beperkt in vergelijking met de internationale financieringsbehoefte van ontwikkelingslanden. De toekomstige betekenis van BRICS zal daarom niet uitsluitend worden bepaald door nieuwe financiële initiatieven, maar vooral door het vermogen om investeringen daadwerkelijk uit te voeren en aantoonbare economische resultaten te realiseren.
De Russische diplomatie wil tegelijkertijd de politieke samenwerking tussen nationale parlementen verder verdiepen, waarbij niet alleen landelijke volksvertegenwoordigingen, maar ook regionale en gemeentelijke bestuursorganen nauwer bij internationale kennisuitwisseling moeten worden betrokken. Andrej Denisov benadrukte dat BRICS zich heeft ontwikkeld tot een platform waarmee landen hun standpunten over duurzame ontwikkeling en hervorming van internationale financiële instellingen beter kunnen coördineren. Volgens hem moet de samenwerking verder worden uitgebreid naar kunstmatige intelligentie, digitale platformen en moderne bestuurlijke technologie. Deze onderwerpen krijgen opnieuw aandacht tijdens het twaalfde BRICS Parliamentary Forum, dat eind oktober in New Delhi wordt gehouden. Het forum moet parlementaire vertegenwoordigers meer mogelijkheden bieden om ervaringen uit te wisselen over economische regelgeving, institutionele ontwikkeling en nieuwe technologische vraagstukken. De samenwerking blijft echter afhankelijk van nationale besluitvorming, aangezien BRICS geen gezamenlijk parlement bezit dat bindende wetgeving voor alle aangesloten landen kan vaststellen. Daarmee ligt de verantwoordelijkheid voor daadwerkelijke uitvoering uiteindelijk bij de afzonderlijke regeringen en wetgevende instellingen.
De verschuiving binnen BRICS naar praktische financiële en economische samenwerking kan ook gevolgen hebben voor kleinere economieën die hun internationale handelsrelaties willen verbreden. Suriname beschikt over mogelijkheden om zijn landbouwsector, energievoorziening en industriële productie sterker te ontwikkelen, maar daarvoor zijn betrouwbare financiering, moderne logistiek en toegang tot buitenlandse afzetmarkten noodzakelijk. Nieuwe internationale handelsplatformen kunnen op termijn aanvullende mogelijkheden bieden voor producenten en exporteurs, mits zij voldoen aan kwaliteitsnormen en voldoende productiecapaciteit hebben om internationale contracten uit te voeren. De ontwikkeling van digitale betalingsverbindingen verdient eveneens aandacht, omdat efficiënte internationale transacties de operationele kosten van ondernemingen kunnen verminderen. Tegelijkertijd moet zorgvuldig worden gekeken naar valutarisico’s, wettelijke verplichtingen en de betrouwbaarheid van financiële tegenpartijen. Het economische voordeel van internationale samenwerking ontstaat immers niet door aansluiting bij zoveel mogelijk handelsinitiatieven, maar door nationale ondernemingen en instellingen zodanig te versterken dat zij daadwerkelijk toegang krijgen tot financiering, technologie en concurrerende markten.
De uitspraken van Rjabkov en Denisov maken duidelijk dat BRICS na twintig jaar steeds nadrukkelijker probeert de overgang te maken van politieke afstemming naar economische uitvoering. De plannen voor gezamenlijke betalingsvoorzieningen, een internationale graanbeurs, investeringsplatformen en intensievere parlementaire samenwerking geven richting aan deze ontwikkeling, maar verschillende initiatieven bevinden zich nog in de voorbereidende of technische fase. De uiteenlopende economische belangen van de lidstaten en het ontbreken van een sterk gecentraliseerde bestuursstructuur bieden enerzijds flexibiliteit, maar kunnen anderzijds besluitvorming en uitvoering vertragen. De belangrijkste uitdaging wordt daarom het vinden van een evenwicht tussen nationale zelfstandigheid en voldoende institutionele samenwerking om gezamenlijke projecten daadwerkelijk te realiseren. BRICS heeft inmiddels aangetoond dat opkomende economieën hun internationale standpunten kunnen coördineren, maar de geloofwaardigheid van zijn economische ambities zal uiteindelijk afhangen van de mate waarin nieuwe betalingssystemen, handelsplatformen en investeringsmechanismen leiden tot lagere transactiekosten, hogere productie en duurzame economische groei.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
