Minister Miquella Huur wil in 2027 een grondenrechtenconferentie organiseren, maar de zoveelste toezegging over de rechten van Marrongemeenschappen roept vooral de vraag op wanneer politieke woorden eindelijk worden omgezet in wettelijke bescherming en concrete ontwikkeling. Tijdens de officiële herdenking van de Dag der Marrons op 10 oktober heeft minister Miquella Huur van Regionale Ontwikkeling (RO) voorgesteld om in 2027 een grondenrechtenconferentie te organiseren. Het initiatief klinkt belangrijk, gezien de langdurige strijd van Marrongemeenschappen voor de erkenning en bescherming van hun collectieve rechten. Toch is een conferentie op zichzelf geen doorbraak. Zolang concrete afspraken, wettelijke garanties en een duidelijk uitvoeringstraject ontbreken, dreigt het voorstel vooral een nieuwe belofte te worden in een dossier dat al jarenlang op politieke daadkracht wacht. De aankondiging van Huur legt een fundamenteel probleem zichtbaar, de erkenning van de historische betekenis van de Marrons gaat niet automatisch gepaard met de erkenning van hun rechten in de praktijk. De Marrons hebben hun vrijheid bevochten, eigen gemeenschappen opgebouwd en generaties lang hun culturele identiteit, bestuursstructuren en tradities beschermd. Dat hun collectieve rechten nog steeds nadrukkelijk onderwerp van politieke aandacht zijn, onderstreept hoe groot de afstand kan zijn tussen historische waardering en juridische zekerheid.
President Jennifer Simons heeft tijdens dezelfde herdenking aangegeven dat zowel de grondenrechten als het beginsel van Free, Prior and Informed Consent (FPIC) aandacht krijgen van de regering. Dit beginsel houdt in dat gemeenschappen vrij, vooraf en op basis van voldoende informatie toestemming kunnen geven voor besluiten die hen raken. De erkenning van FPIC is relevant, maar de daadwerkelijke betekenis ervan hangt af van de manier waarop het wordt toegepast. Gemeenschappen hebben weinig aan een principe dat alleen in toespraken wordt genoemd, zonder duidelijke waarborgen voor hun betrokkenheid bij besluitvorming. Effectieve bescherming vereist heldere regels, een werkbaar juridisch kader en procedures die voorkomen dat besluiten over traditioneel bewoonde en gebruikte gebieden worden genomen zonder betekenisvolle betrokkenheid van de betrokken gemeenschappen. Daarom moet de aangekondigde conferentie verder gaan dan het uitwisselen van standpunten. Er moet duidelijkheid komen over de wettelijke erkenning van collectieve rechten, de bescherming van traditionele leefgebieden en de manier waarop afspraken met gemeenschappen worden nageleefd.
Zonder een concreet tijdpad en controleerbare resultaten bestaat het risico dat 2027 opnieuw een moment van discussie wordt, terwijl de juridische onzekerheid voortduurt. Tijdens de herdenking benadrukte Huur dat het erfgoed van de Marrons behouden moet blijven en dat de ontwikkeling van hun gemeenschappen zichtbaar moet worden in dorpen en wijken. President Simons wees daarnaast op de beperkte schriftelijke vastlegging van de Marrongeschiedenis. DNA voorzitter Ashwin Adhin verwees naar een tembé kunstwerk dat in een museum in Los Angeles wordt tentoongesteld als voorbeeld van internationale erkenning van de Marroncultuur. Deze aandacht voor geschiedenis en cultuur is waardevol, maar culturele erkenning mag geen vervanging worden voor sociaal economische vooruitgang. Een kunstwerk in een internationaal museum en toespraken over de moed van voorouders zijn geen maatstaven voor de kwaliteit van het dagelijks leven in het binnenland. De werkelijke vooruitgang moet ook blijken uit betere bereikbaarheid, betrouwbare publieke voorzieningen, economische kansen en respect voor de rechten van de gemeenschappen zelf.
De oproep van Leo Atomang, voorzitter van Stichting 10 oktober 1760, maakt dit onderscheid duidelijk. Hij pleitte voor concrete resultaten op het gebied van duurzame ontwikkeling en noemde betere wegen naar Boven-Marowijne en Boven-Suriname. Die verbindingen kunnen bijdragen aan bereikbaarheid en economische activiteit, maar infrastructuur alleen is evenmin voldoende. Ontwikkeling moet samengaan met bescherming van leefgebieden en daadwerkelijke inspraak van de lokale bevolking. Verschillende sprekers benadrukten tijdens de herdenking het belang van eenheid binnen de Marrongemeenschappen. Volgens de president en minister Marinus Bee is samenwerking noodzakelijk om vooruitgang te boeken. Atomang onderschreef eveneens dat gezamenlijk optreden de positie van de gemeenschappen kan versterken. Eenheid is belangrijk, maar mag niet worden gebruikt om de verantwoordelijkheid van de overheid naar de gemeenschappen te verschuiven. De regering heeft een eigen taak bij het creëren van juridische zekerheid, het verbeteren van voorzieningen en het uitvoeren van beleid. Onderlinge samenwerking binnen de Marrongemeenschappen kan dat proces ondersteunen, maar kan wettelijke bescherming en bestuurlijke verantwoordelijkheid niet vervangen.
Ook de oproep van minister Raymond Landveld tot menselijkheid, gelijkwaardigheid en medeburgerschap krijgt pas werkelijk betekenis wanneer deze waarden terug te zien zijn in beleid en uitvoering. Gelijkwaardigheid vraagt immers meer dan symbolische erkenning tijdens nationale herdenkingen. De voorgestelde grondenrechtenconferentie biedt de regering een kans om het dossier uit de sfeer van verklaringen te halen. Daarvoor zijn een duidelijke agenda, brede vertegenwoordiging van de betrokken gemeenschappen, transparante besluitvorming en een concreet vervolgtraject noodzakelijk. Een belangrijk oproep is dat gemaakte afspraken worden vastgelegd en dat periodiek zichtbaar wordt gemaakt welke resultaten zijn bereikt. De Dag der Marrons herinnert Suriname aan een geschiedenis van verzet, vrijheid en zelfbeschikking. Die geschiedenis verdient niet alleen herdenking, maar ook politieke consequenties. Als de conferentie van 2027 opnieuw eindigt met goede bedoelingen zonder afdwingbare afspraken, zal de kloof tussen historische erkenning en rechtszekerheid blijven bestaan. De echte betekenis van het initiatief van Huur zal daarom niet worden bepaald door de organisatie van een conferentie, maar door wat er daarna verandert. Voor de Marrongemeenschappen is nog een plechtige belofte niet doorslaggevend, maar de zekerheid dat hun collectieve rechten worden beschermd en dat duurzame ontwikkeling eindelijk tastbaar wordt in hun leefgebieden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
