De oplopende zeespiegel, het binnendringende zoute water en steeds grilliger weer hebben de klimaatdiscussie voor laaggelegen eilandstaten veranderd van een debat over toekomstscenario’s in een dagelijkse strijd om land, drinkwater en bestaanszekerheid. COP31 voorzitter Murat Kurum waarschuwt daarom dat het beperken van de mondiale temperatuurstijging geen vrijblijvende diplomatieke doelstelling meer is, maar een voorwaarde voor het voortbestaan van complete samenlevingen.
Tijdens de voorbereidende klimaattop in Fiji verweet Kurum regeringen dat zij hun verantwoordelijkheid voor het terugdringen van uitstoot te gemakkelijk van zich afschuiven. Duizenden afgevaardigden kwamen daar bijeen om de belangrijkste geschilpunten voor COP31 te bespreken, die in november in het Turkse Antalya wordt gehouden. Een delegatie uit ongeveer dertig landen reisde voorafgaand aan de gesprekken naar Tuvalu om de gevolgen van klimaatverandering van dichtbij te aanschouwen.
De confrontatie met Tuvalu maakte zichtbaar wat in internationale vergaderzalen vaak verborgen blijft achter modellen en doelstellingen. Het eilandland bestaat uit smalle stroken grond die gemiddeld slechts ongeveer twee meter boven de zeespiegel liggen. Hoge getijden overspoelen woongebieden steeds vaker, zout water tast landbouwgrond en zoetwatervoorraden aan en onvoorspelbare weersomstandigheden vergroten de kwetsbaarheid van gezinnen.
Pacificlanden proberen hun zorgen daarom stevig in de agenda van COP31 te verankeren. Zij eisen betere toegang tot geld voor kustbescherming en klimaatbestendige infrastructuur, krachtiger bescherming van oceanen en een geloofwaardige mondiale aanpak om de temperatuurstijging zo dicht mogelijk bij 1,5 graad boven het niveau van vóór de industrialisatie te houden. Deskundigen achten tijdelijke overschrijding van die grens inmiddels moeilijk te vermijden, maar forse en langdurige uitstootvermindering kan verdere opwarming beperken en de temperatuur later terugdringen.
Kurum stelde dat achter iedere tiende graad meer dan statistiek schuilgaat, omdat culturen, historische plaatsen, familieherinneringen en complete leefgebieden verloren kunnen gaan. Zijn scherpste verwijt richtte zich op de politieke prioriteiten van rijke landen. Verschillende NAVOlanden willen hun defensieuitgaven verhogen tot vijf procent van hun economie, maar volgens de COP31 voorzitter verliest bescherming haar betekenis wanneer burgers uiteindelijk geen bewoonbaar land meer hebben om te verdedigen.
Een bedrag van 1,5 miljard Amerikaanse dollar zou volgens Kurum een doorslaggevende bijdrage kunnen leveren aan de bescherming van de Pacific. Die uitspraak onderstreept het enorme verschil tussen de bedragen die voor militaire veiligheid beschikbaar worden gesteld en de moeite waarmee kwetsbare landen financiering krijgen voor zeeweringen, schoon drinkwater, waarschuwingssystemen en herstel na natuurrampen. Vertegenwoordigers van ongeveer dertig landen hebben inmiddels een verklaring ondertekend waarin zij aandringen op diepgaande, snelle en aanhoudende vermindering van de mondiale uitstoot.
Turkije zal als gastland zelf eveneens onder het vergrootglas liggen. De economie leunt nog sterk op steenkool en olie en de uitstoot van koolstofdioxide is in de afgelopen decennia aanzienlijk gestegen. Ankara heeft toegezegd uiterlijk in 2053 klimaatneutraal te worden en investeert in hernieuwbare energie, maar het succes van het voorzitterschap zal mede worden beoordeeld aan de bereidheid om nationale belangen te verbinden aan de offers die internationaal van andere landen worden gevraagd.
De ontwikkelingen in de Pacific raken ook Suriname, dat met zijn laaggelegen kuststrook, kwetsbare afwatering en concentratie van bevolking en economische activiteiten dicht bij zee vergelijkbare risico’s draagt. Olie inkomsten kunnen een krachtige verdedigingslinie financieren wanneer zij tijdig worden ingezet voor waterbeheer, mangroveherstel, duurzame energie, ruimtelijke ordening en klimaatbestendige landbouw, want uitstel maakt bescherming duurder en vergroot de kans dat toekomstige generaties de rekening betalen.
COP31 staat daarmee voor een harde geloofwaardigheidstest, omdat nieuwe verklaringen weinig waarde hebben wanneer financiering uitblijft en uitstootdoelen opnieuw worden doorgeschoven. Tuvalu laat zien dat klimaatfalen niet pas begint wanneer een land volledig onder water verdwijnt, maar al op het moment dat drinkwater verzilt, woningen onveilig worden en gezinnen moeten twijfelen of hun kinderen nog een toekomst op eigen bodem hebben.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
