Het conceptdocument dat moet leiden naar de transformatie van het Surinaamse onderwijs is inmiddels aangeboden aan president Jennifer Simons. Daarmee is opnieuw een belangrijke stap gezet in een proces dat moet uitmonden in een onderwijsvisie richting 2035. Suriname moet af van leerstofgericht onderwijs en toewerken naar kwalitatief, structureel, inclusief en toekomstgericht onderwijs. Maar Suriname heeft inmiddels een lange geschiedenis van beleidsnota’s, hervormingsplannen, strategische documenten en onderwijsvisies die vooral schitteren in goede bedoelingen. Het probleem is daarom allang niet meer het gebrek aan ideeën. Het echte probleem is de uitvoering. De onderwijscongressen van april en juni moesten de basis leggen voor een langetermijnvisie. De presidentiële werkgroep, waarin vertegenwoordigers van het Kabinet van de President, verschillende ministeries, UNICEF en de IDB zitting hebben, heeft drie belangrijke pijlers vastgesteld. Daaraan worden interventies gekoppeld die uiteindelijk moeten worden vertaald naar concrete actiepunten. Daar ligt meteen de eerste grote uitdaging. Het woord ‘moeten’ komt in het onderwijsbeleid van Suriname al jarenlang veelvuldig voor. Wat ontbreekt, is een consequente vertaling van die woorden naar de dagelijkse werkelijkheid in de klas.
Want terwijl beleidsmakers spreken over een transformatie richting 2035, zitten leerlingen vandaag in een onderwijssysteem dat op tal van plaatsen onder grote druk staat. Leerkrachten moeten onder moeilijke omstandigheden hun werk doen, voorzieningen zijn niet overal op het gewenste niveau en de kwaliteit van onderwijs verschilt sterk. Een roadmap naar 2035 is dan ook weinig waard wanneer de problemen van 2026 niet met dezelfde urgentie worden aangepakt. Daniela Rosario van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur benadrukt dat de onderwijsvisie voor 2035 nog niet definitief is. Dat betekent dat Suriname zich nog steeds in de fase van formuleren, analyseren en overleggen bevindt. Dat is op zichzelf begrijpelijk, maar het roept ook de vraag op hoeveel tijd nog nodig is voordat daadwerkelijk wordt gehandeld. De werkgroep wil onderzoeken waar het onderwijs nu staat, waar het naartoe moet en welke interventies noodzakelijk zijn. Ook wordt gewerkt aan een actieplan tot 2029 en wordt bekeken welke investeringen nodig zijn. Daarbij worden kosten per leerling, onderwijsvoorzieningen, goed bestuur, verantwoordelijkheid en risicoanalyse meegenomen. Dat lijkt professioneler dan eerdere onderwijsplannen.
Maar juist daarom moet de lat hoger worden gelegd. Verantwoordelijkheid mag geen mooi begrip in een beleidsdocument blijven. Het moet betekenen dat bestuurders, beleidsmakers en verantwoordelijke instanties daadwerkelijk worden afgerekend wanneer doelstellingen niet worden gehaald. Ook de financiële onderdeel verdient bijzondere aandacht. Onderwijs hervormen kost geld. Maar geld alleen garandeert geen kwaliteit. Suriname zal moeten voorkomen dat grote bedragen verdwijnen in structuren, projecten en bureaucratie zonder dat leerlingen daar daadwerkelijk beter van worden. Elke investering zal uiteindelijk meetbaar moeten zijn in leerresultaten, betere schoolvoorzieningen, sterkere leerkrachten en betere kansen voor kinderen. De ambitie om van leerstofgericht onderwijs naar meer getransformeerd en structureel onderwijs te gaan, is noodzakelijk. De samenleving verandert snel. Leerlingen hebben niet alleen kennis nodig, maar ook vaardigheden om zelfstandig te denken, problemen op te lossen, samen te werken en zich staande te houden in een steeds complexere wereld. Maar ook hier geldt, onderwijsvernieuwing begint niet bij een congreszaal of een beleidsdocument. Zij begint in het klaslokaal. Daarom is het positief dat de werkgroep de leerkracht nadrukkelijk wil betrekken bij het proces.
De uitspraak dat leerkrachten direct vanaf het begin moeten worden meegenomen, is belangrijk. Zij zijn immers degenen die de hervormingen uiteindelijk moeten uitvoeren. Beleid dat over leerkrachten wordt beslist zonder hun actieve inbreng, is in de praktijk onuitvoerbaar. De uiteindelijke ambities zijn groot, betere school gereedheid, sterkere basisvaardigheden, meer inclusie, data gedreven onderwijs, kwalitatieve overdracht, belang, levenslang leren en burgerschapsvorming. Het zijn stuk voor stuk legitieme en noodzakelijke doelen. Maar Suriname moet oppassen dat deze termen niet veranderen in vaktaal zonder tastbare betekenis voor leerlingen, ouders en leerkrachten. De roadmap richting 2035 kan daarom een belangrijk keerpunt worden. Maar alleen als zij niet eindigt als de zoveelste plan voor een betere toekomst. Het begint niet bij de presentatie van het conceptdocument aan de president. Het begint wanneer de eerste maatregelen daadwerkelijk op scholen zichtbaar worden. Pas wanneer leerlingen beter leren, leerkrachten sterker staan, scholen beter functioneren en ouders daadwerkelijk verbetering ervaren, kan worden gesproken over een geslaagde onderwijstransformatie. Tot die tijd blijft 2035 vooral een jaartal.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
