Een onverwacht hoge bloeddruk tijdens een gewone werkdag. Voor sommige medewerkers van het Ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO) was dat geen onschuldig meetresultaat, maar een waarschuwing die mogelijk grote gevolgen kan hebben. Tijdens een gezondheidsscreening op het ministerie werden bij enkele medewerkers verhoogde waarden vastgesteld. Zij kregen het advies om contact op te nemen met hun huisarts voor verdere controle. Op het eerste gezicht is dit een positief initiatief. Medewerkers kregen de gelegenheid om hun bloeddruk en bloedsuikerspiegel te laten controleren en ontvingen informatie over voeding, leefstijl en het belang van preventieve gezondheidszorg. Maar juist deze screening legt ook een ongemakkelijke vraag bloot, waarom moet een minister toevallig op een markt een gezondheidsteam van het RKZ tegenkomen voordat een dergelijke controle op zijn eigen ministerie wordt georganiseerd? Het initiatief van minister Stephen Tsang verdient erkenning, maar het verhaal erachter is minstens zo belangrijk. Als de gezondheid van medewerkers werkelijk onderdeel is van goed werkgeverschap, dan mag preventieve zorg niet afhankelijk zijn van toevallige ontmoetingen, persoonlijke alertheid of het initiatief van één bewindspersoon.
Een ministerie is geen willekeurige werkplek. Het is een organisatie waar dagelijks grote aantallen mensen werken en waar veiligheid, gezondheid en welzijn structureel onderdeel zouden moeten zijn van het personeelsbeleid. Dat enkele medewerkers tijdens een eenvoudige screening al verhoogde waarden blijken te hebben, onderstreept hoe noodzakelijk periodieke controles kunnen zijn. Gezondheidsproblemen kondigen zich immers niet altijd luid aan. Hoge bloeddruk kan lange tijd onopgemerkt blijven. Ook afwijkende bloedsuikerwaarden kunnen pas worden ontdekt wanneer iemand daadwerkelijk wordt getest. Wie alleen medische hulp zoekt wanneer klachten ondraaglijk worden, loopt het risico dat preventie plaatsmaakt voor behandeling achteraf. Daarom is het voornemen om screenings maandelijks of per kwartaal te organiseren een stap in de goede richting. Tegelijkertijd klinkt de formulering dat dit alleen gebeurt als de capaciteit van het gezondheidsteam het toelaat weinig geruststellend. Preventie hoort niet te worden behandeld als een extraatje dat doorgaat wanneer er toevallig voldoende capaciteit overblijft. Als gezondheid een prioriteit is, moet daar structureel ruimte voor worden gemaakt.
Hetzelfde geldt voor veiligheid. OWRO kondigt brandveiligheidstrainingen aan, wil de bedrijfshulpverlening versterken en besteedt aandacht aan de brandveiligheid van verschillende dependances. Dat is noodzakelijk. Een veilige werkplek betekent immers meer dan alleen een brandblusser aan de muur of een jaarlijkse controle. Medewerkers moeten weten wat zij moeten doen wanneer zich een calamiteit voordoet. Organisaties moeten voorbereid zijn voordat een incident plaatsvindt, niet pas nadat de schade is aangericht. Daarmee raakt deze aanpak aan een groter probleem binnen veel organisaties, preventie krijgt vaak pas aandacht wanneer er een aanleiding is. Een incident, een waarschuwing, een verhoogde bloeddruk of een toevallige ontmoeting met een gezondheidsteam kan plotseling voor bewustwording zorgen. Dat is precies de mentaliteit die moet worden doorbroken. Een professionele organisatie wacht niet op problemen om vervolgens in actie te komen. Zij bouwt systemen waarmee problemen zo vroeg mogelijk worden gesignaleerd en risico’s zoveel mogelijk worden beperkt. Minister Tsang stelt terecht dat de verantwoordelijkheid aan beide kanten ligt.
Het ministerie moet zorgen voor goede en veilige arbeidsomstandigheden, terwijl medewerkers hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen. Maar die verantwoordelijkheid kan alleen geloofwaardig worden gevraagd wanneer de werkgever de voorwaarden daarvoor daadwerkelijk creëert. Een medewerker kan moeilijk worden verweten dat hij zijn gezondheid onvoldoende controleert wanneer structurele preventieve voorzieningen ontbreken. Omgekeerd kan een ministerie geen gezonde organisatie worden genoemd wanneer werknemers uitsluitend worden gewezen op hun eigen verantwoordelijkheid. De screening bij OWRO heeft daarmee meer blootgelegd dan alleen enkele verhoogde gezondheidswaarden. Het heeft laten zien hoe belangrijk structurele preventie is. De echte test komt nu, wordt dit een eenmalige activiteit die vooral goede publiciteit oplevert of groeit het uit tot een vast onderdeel van het personeelsbeleid? Als OWRO serieus werk wil maken van een gezonde en professionele werkomgeving, moet preventie geen toevallige gebeurtenis zijn. Gezondheid en veiligheid horen geen luxe, geen campagne en geen project van de dag te zijn. Ze moeten een vast onderdeel vormen van de manier waarop een ministerie zijn medewerkers behandelt. Want een gezonde organisatie begint inderdaad bij gezonde en veilige medewerkers. Maar dat begint niet bij een toevallige controle op een werkdag. Het begint bij beleid dat gezondheid en veiligheid structureel serieus neemt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
