Met een dringende oproep tot gezamenlijk optreden heeft het ministerie van Openbaar Bestuur en Kunstmatige Intelligentie van Trinidad en Tobago de Caribische landen voor een strategische keuze geplaatst, omdat kunstmatige intelligentie de kwaliteit van overheidsdiensten en economische bedrijvigheid kan verbeteren, maar zonder regionale afspraken ook nieuwe afhankelijkheden, ongelijkheid en verlies van zeggenschap over data kan veroorzaken.
Tijdens het eerste Caribbean Artificial Intelligence Forum in Trinidad en Tobago bracht Jaya Ramoutar namens minister Dominic Smith naar voren dat afzonderlijke eilandstaten onvoldoende schaal, deskundigheid en financiële slagkracht hebben om de razendsnelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie zelfstandig te beheersen. Ramoutar, die binnen het ministerie verantwoordelijk is voor portfoliomanagement, riep regeringen op hun kennis, infrastructuur, beleidsontwikkeling en investeringsplanning samen te brengen.
Het forum stond in het teken van bestuurlijke vernieuwing, innovatie, weerbaarheid en een gedeelde digitale toekomst, waarbij niet alleen werd gesproken over geavanceerde software, maar vooral over de voorwaarden die bepalen of technologie werkelijk waarde oplevert. Betrouwbare internetverbindingen, duidelijke verantwoordingsregels, bescherming van persoonsgegevens, transparante algoritmen en blijvende scholing van ambtenaren en burgers werden daarbij neergezet als noodzakelijke fundamenten.
Volgens de regionale analyse gebruikt ongeveer 75 procent van de bevolking van Caribische kleine eilandstaten het internet, maar die hoge digitale activiteit verhult een zwakke onderbouw. Huishoudens besteden in sommige gevallen meer dan 5 procent van het inkomen per hoofd aan breedband, ruim boven de internationale betaalbaarheidsdoelstelling van 2 procent, terwijl de regio slechts een handvol ondernemingen telt die kunstmatige intelligentie als kernactiviteit ontwikkelen. Caribische burgers gebruiken daardoor steeds meer digitale diensten, maar de rekenkracht, dataopslag, intellectuele eigendom en economische opbrengsten blijven grotendeels buiten de regio.
De voorgestelde samenwerking moet uitmonden in gezamenlijke beleidsregels, modelwetgeving, gedeeld toezicht en uniforme normen voor de aankoop en controle van algoritmische systemen. Regionale standaarden voor gegevensuitwisseling en programmeerkoppelingen moeten voorkomen dat overheden jarenlang vast komen te zitten aan één buitenlandse leverancier, terwijl een Caribische gegevensinfrastructuur en gedeelde rekencapaciteit de zeggenschap over gevoelige overheidsinformatie kunnen versterken.
Een gezamenlijke aanpak biedt landen eveneens de mogelijkheid om technische experts, opleidingsprogramma’s en investeringskosten te delen, waardoor niet iedere regering afzonderlijk dezelfde dure onderzoeken, proefprojecten en wettelijke kaders hoeft te ontwikkelen. Ervaringen met succesvolle toepassingen kunnen sneller worden overgenomen, fouten hoeven niet in elk land opnieuw te worden gemaakt en de regio kan met meer gewicht deelnemen aan internationale onderhandelingen over kunstmatige intelligentie.
Trinidad en Tobago presenteerde zijn eigen digitale hervormingsprogramma als een praktisch vertrekpunt, met VerifyTT, gemeenschapscentra voor digitale ontwikkeling en gerichte scholing van overheidspersoneel. VerifyTT moet bijdragen aan een betrouwbaardere digitale overheid, terwijl de gemeenschapscentra inwoners in achtergestelde gebieden toegang bieden tot computers, snel internet, publieke dienstverlening en technische opleidingen.
De centra beschikken op verschillende locaties over gratis draadloos internet, apparatuur, trainingsruimten en begeleiding, waarmee de regering probeert te voorkomen dat kunstmatige intelligentie uitsluitend bereikbaar wordt voor burgers met voldoende inkomen en technische kennis. Training van ambtenaren moet daarnaast voorkomen dat overheidsinstellingen systemen aanschaffen die zij zelf niet kunnen beoordelen, controleren of veilig beheren.
Zonder gemeenschappelijke afspraken dreigt ieder Caribisch land afzonderlijk contracten te sluiten met grote buitenlandse technologiebedrijven, waarbij essentiële data, technische kennis en toekomstige inkomsten uit de regio verdwijnen. Verschillende nationale regels kunnen eveneens leiden tot juridisch versnipperde markten, waardoor lokale ontwikkelaars in elk land opnieuw toelating moeten aanvragen en buitenlandse concerns door hun grotere juridische en financiële capaciteit een blijvend voordeel behouden.
De gevolgen voor de arbeidsmarkt maken uitstel extra riskant, omdat naar schatting tussen 26 en 38 procent van de onderzochte banen in Latijns Amerika en het Caribisch gebied met generatieve kunstmatige intelligentie te maken kan krijgen. Bij 8 tot 14 procent van het werk ligt vooral een kans om de productiviteit te verhogen, maar tussen 2 en 5 procent kan sterker worden geautomatiseerd. Meer dan 40 procent van de werkgelegenheid onder vrouwen in Caribische en andere kleine eilandstaten kan worden geraakt, mede doordat administratieve functies en dienstverlening relatief sterk vertegenwoordigd zijn.
Onder bijzondere druk staat de regionale sector voor bedrijfsdiensten en klantenondersteuning, die ongeveer 60.000 arbeidsplaatsen en naar schatting 900 miljoen Amerikaanse dollar aan economische activiteit vertegenwoordigt. Veel werkzaamheden binnen die sector bestaan uit herhaalbare administratieve processen die snel door generatieve systemen kunnen worden overgenomen, waardoor omscholing geen sociaal extraatje meer is, maar een economische noodzaak.
Het forum werd op 23 en 24 Juli gehouden door de Caribbean Telecommunications Union in samenwerking met de University of the West Indies in St Augustine en bracht regeringsfunctionarissen, regelgevers, academici, ondernemers, ontwikkelingsorganisaties, jongeren en internationale partners bijeen. De bijeenkomst moet uitgroeien tot een terugkerend platform dat beleidsvoornemens omzet in gezamenlijke projecten voor openbaar bestuur, gezondheidszorg, landbouw, toerisme, financiële dienstverlening, onderwijs, cyberveiligheid, klimaataanpassing en rampenbestrijding.
Aan mooie verklaringen alleen heeft de regio echter weinig, omdat succesvolle samenwerking meetbare investeringen, gezamenlijke aanbestedingsregels, onafhankelijke algoritmische controles en een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden vereist. Regeringen zullen eveneens moeten vastleggen wie aansprakelijk is wanneer geautomatiseerde beslissingen burgers benadelen, welke gegevens voor training mogen worden gebruikt en hoe lokale onderzoekers toegang krijgen tot publieke data zonder de privacy en veiligheid van burgers aan te tasten.
Ook Suriname heeft er belang bij vroeg aan te sluiten bij deze regionale ontwikkeling, omdat een nationale strategie zonder voldoende rekenkracht, gespecialiseerde toezichthouders en technisch geschoolde ambtenaren gemakkelijk kan veranderen in een verzameling buitenlandse softwarecontracten. De Anton de Kom Universiteit, UNASAT of NATIN kunnen bijvoorbeeld gezien worden als een mogelijke regionale kennispartner en kan samen met de overheid en het bedrijfsleven onderzoek, algoritmische controle, opleidingen en toepassingen ontwikkelen die rekening houden met de Surinaamse samenleving, de Nederlandse taal en de culturele verscheidenheid van het land.
Het Caribisch gebied staat daarmee niet alleen voor de vraag hoe kunstmatige intelligentie moet worden gebruikt, maar vooral wie de systemen bouwt, wie de gegevens beheert en wie uiteindelijk de opbrengsten ontvangt. Gezamenlijk kan de regio internationale regels helpen vormgeven en eigen economische waarde creëren, maar verdeeld dreigen de landen vooral gebruikers te worden van technologie die elders wordt ontwikkeld, gecontroleerd en verdiend.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
