De aanname van de Staatsbegroting 2026 in De Nationale Assemblée, met 31 stemmen voor en 16 stemmen tegen, markeert voor de regering Simons een politiek belangrijk moment, maar tegelijk ook het begin van een veel zwaardere fase waarin woorden over samenwerking, schuldherschikking, herstel van publieke diensten en voorbereiding op de olie economie moeten worden omgezet in concrete uitvoering die de samenleving werkelijk kan voelen. In de nacht van dinsdag 30 Juni op Woensdag 1 Juli kreeg de regering formeel toestemming voor haar uitgaven en ontvangsten voor het dienstjaar 2026, maar een begroting die door het parlement komt, is nog geen garantie voor verbetering in het leven van burgers, omdat de kracht van dit document pas zichtbaar wordt wanneer scholen worden gerenoveerd, gezondheidszorg merkbaar beter functioneert, landbouwproductie toeneemt, toerisme wordt ontwikkeld en financiële discipline niet alleen wordt uitgesproken maar ook wordt bewaakt.
President Jennifer Simons gebruikte het moment om in het parlement op te roepen tot samenwerking bij de opbouw van Suriname, waarbij zij erkende dat het opstellen van de begroting geen eenvoudige opdracht was en dat met de aanname een zwaar proces formeel kan worden afgesloten. Die erkenning is belangrijk, omdat deze begroting niet in een rustige economische omgeving is gemaakt, maar in een periode waarin beperkte middelen, hoge verwachtingen, structurele achterstanden en toekomstige olie en gasinkomsten samenkomen in een politiek landschap dat snel verdeeld raakt wanneer keuzes pijn doen. De president probeerde het parlement daarom te bewegen voorbij partijpolitieke reflexen, omdat een begroting in een land met diepe sociale en economische problemen niet alleen een rekensom is, maar een test van bestuurlijke volwassenheid.
Het staatshoofd stelde dat de regering met de begroting wil financieren wat het volk nodig heeft, en plaatste daarbij de schuldherschikking centraal als bron van extra begrotingsruimte. Volgens haar kan de regering door die herschikking meer middelen vrijmaken voor onderwijs, gezondheidszorg, landbouw en toerisme, sectoren die rechtstreeks raken aan de kwaliteit van het dagelijks leven en aan de vraag of Suriname eindelijk uit de cyclus van noodmaatregelen, achterstallig onderhoud en korte termijn herstel kan breken. De uitdaging is echter dat extra ruimte door schuldherschikking geen nieuw geld uit productie is, maar vooral ademruimte die verstandig moet worden gebruikt voordat nieuwe druk ontstaat.
De belofte om scholen te renoveren, gezondheidszorg op een adequaat niveau terug te brengen, de agrosector aan te pakken en toerisme verder te ontwikkelen, klinkt sociaal en economisch noodzakelijk, maar vraagt om meer dan begrotingsposten. Onderwijs vraagt om gebouwen, leermiddelen, leraren, curriculumvernieuwing en bestuur dat problemen niet doorschuift. Gezondheidszorg vraagt om financiering, medicijnen, personeel, infrastructuur, verzekeringsdiscipline en beheer dat verspilling tegengaat. Landbouw vraagt om productieplanning, krediet, afzet, verwerking, irrigatie, marktinformatie en bescherming tegen importafhankelijkheid. Toerisme vraagt om veiligheid, infrastructuur, dienstverlening, luchtverbindingen, training en een land dat zichzelf professioneel kan verkopen.
President Simons sprak ook over reflectie, en dat deel van haar boodschap heb je politiek inzicht nodig, omdat zij aangaf dat Suriname in de afgelopen tientallen jaren achteruit is gegaan en dat de fundamentele oplossing van de nationale problemen nog altijd niet is bereikt. Die uitspraak is zwaarder dan een gewone oproep tot samenwerking, omdat zij impliciet erkent dat opeenvolgende regeringen, parlementen, instituten en maatschappelijke groepen niet genoeg hebben gedaan om structurele problemen duurzaam op te lossen. Suriname heeft periodes gekend waarin projecten zijn gerealiseerd, maar te weinig momenten waarop het staatsbestel zelf sterker, productiever en betrouwbaarder werd.
De oproep tot zakelijke kritiek is daarom geen vriendelijke parlementaire wens, maar een noodzakelijke voorwaarde voor herstel. Een parlement dat alleen tegenwerkt om tegen te werken, verzwakt zichzelf, maar een parlement dat kritiek inslikt uit partijdiscipline of politieke vermoeidheid, verwaarloost zijn controletaak. Zakelijke kritiek betekent dat plannen moeten worden getoetst op cijfers, haalbaarheid, prioriteit, uitvoeringscapaciteit en maatschappelijke opbrengst. Samenwerking betekent niet dat verschillen verdwijnen, maar dat het nationale belang zwaarder weegt dan de behoefte om elkaar dagelijks politiek te beschadigen.
De president koppelde samenwerking aan het gemeenschappelijk belang, waarbij zij benadrukte dat overheid, parlement en samenleving hun krachten moeten bundelen om meer stabiliteit en groei mogelijk te maken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in Suriname is het gemeenschappelijk belang vaak versnipperd geraakt door politieke loyaliteit, groepsbelangen, institutionele zwakte en het wantrouwen dat ontstaat wanneer burgers te vaak horen dat offers nodig zijn zonder dat zij later verbetering voelen. Een echte gezamenlijke visie vraagt daarom om eerlijkheid over wat wel kan, wat nog niet kan en welke keuzes niet langer kunnen worden uitgesteld.
Minister Adelien Wijnerman van Financiën en Planning bracht eerder in de vergadering de financiële kant van deze opgave naar voren door te stellen dat versterking van het financieel beheer en voorbereiding op de olie economie centraal staan. Dat is misschien het belangrijkste technische maar ook politieke fundament onder deze begroting, omdat toekomstige olie en gasinkomsten alleen zegenrijk worden wanneer de staat zijn financiële systemen, begrotingsregels, staatsbedrijven, schuldbeheer en controlemechanismen op orde heeft voordat de grote geldstromen binnenkomen. Een zwakke financiële staat kan zelfs grote inkomsten verspillen, terwijl een sterke financiële staat beperkte middelen al beter kan laten renderen.
De herstructurering van de staatsschuld heeft volgens de regering de begrotingsruimte aanzienlijk vergroot, maar die ruimte mag niet worden behandeld als vrij speelgeld voor politieke rust of snelle populariteit. Schuldherschikking geeft tijd, maar tijd is alleen waardevol wanneer zij wordt gebruikt om uitgaven te saneren, inkomsten beter te innen, staatsbedrijven strakker aan te sturen, investeringen productiever te maken en macro economische stabiliteit te beschermen. Als de ruimte opnieuw wordt opgeslokt door inefficiëntie, subsidie zonder hervorming of uitgaven zonder meetbare opbrengst, komt Suriname later opnieuw voor dezelfde muur te staan.
De voorbereiding op de olie economie moet daarom veel breder worden gezien dan het wachten op toekomstige inkomsten. Het gaat om begrotingsdiscipline, transparantie, een functionerend Spaar en Stabilisatiefonds, betere aanbesteding, controle op staatsbedrijven, productieve investeringen, lokale content, bescherming tegen inflatiedruk en institutionele capaciteit om complexe contracten, grote projecten en internationale geldstromen te beheren. Een olie economie zonder sterke instituties kan ongelijkheid vergroten, prijzen opjagen, politieke strijd verscherpen en productie buiten de oliesector verzwakken.
Suriname heeft na de aanname van deze begroting vooral behoefte aan een regering die haar eigen woorden omzet in een uitvoeringsagenda met duidelijke termijnen, verantwoordelijke ministers, openbare voortgangsrapportage en harde keuzes over prioriteiten. Het parlement moet daarbij niet wegzakken in rituele oppositie of comfortabele coalitietaal, maar elke belofte rond onderwijs, zorg, landbouw, toerisme, schuldbeheer en financieel toezicht blijven volgen totdat zichtbaar is wat werkelijk is uitgevoerd. De samenleving mag samenwerking eisen, maar ook bewijs vragen, omdat vertrouwen niet ontstaat door de stemming zelf maar door resultaten die burgers kunnen herkennen.
De Staatsbegroting 2026 is daarmee geen eindpunt, maar een contract onder politieke spanning. President Simons heeft het parlement opgeroepen om het gemeenschappelijk belang centraal te stellen, minister Wijnerman heeft de financiële discipline en voorbereiding op olie en gas benadrukt, en de coalitie heeft de begroting door de Assemblee gekregen. De vraag die vanaf nu boven deze begroting hangt, is niet meer of zij is aangenomen, maar of zij krachtig genoeg wordt uitgevoerd om Suriname uit de bekende cirkel van beloften, tekorten, herstelplannen en teleurstelling te trekken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
